{"id":1036,"date":"2020-07-23T22:06:11","date_gmt":"2020-07-23T21:06:11","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=1036"},"modified":"2020-07-23T22:10:48","modified_gmt":"2020-07-23T21:10:48","slug":"kordecki","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/kordecki\/","title":{"rendered":"Kordecki"},"content":{"rendered":"

Adam Kersten<\/h3>\n

\"\"Kordecki Klemens, imi\u0119 zakonne Augustyn (1603\u20141673), przeor klasztoru paulin\u00f3w na Jasnej G\u00f3rze, prowincja\u0142 zakonu, autor dzie\u0142a o historii obrony klasztoru jasnog\u00f3rskiego w r. 1655. Syn Doroty i Marcina, mieszczanina z Iwanowic, ur. 16 listopada. Po uko\u0144czeniu miejscowej szk\u00f3\u0142ki parafialnej studiowa\u0142 zapewne w kolegium jezuit\u00f3w w Kaliszu. W r. 1633 rozpocz\u0105\u0142 nowicjat w klasztorze paulin\u00f3w na Jasnej G\u00f3rze. 25 III 1634 r. odby\u0142y si\u0119 jego ob\u0142\u00f3czyny (wg katalogu profesji na Jasnej G\u00f3rze jest to data \u015blub\u00f3w zakonnych). Wkr\u00f3tce potem Kordecki otrzyma\u0142 ni\u017csze \u015bwi\u0119cenia i jako diakon uda\u0142 si\u0119 do klasztoru w Wieluniu, gdzie pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki podprzeora i by\u0142 nauczyciele retoryki. Tak wczesne obj\u0119cie odpowiedzialnych funkcji by\u0142o rzadkim wypadkiem w praktyce paulin\u00f3w.<\/p>\n

W r. 1634 w Wieluniu otrzyma\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie. W nast\u0119pnym roku zosta\u0142 przeniesiony na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 jako tzw. lector humaniorum<\/em>, nauczaj\u0105cy m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra przed wst\u0105pieniem do studium litterarum<\/em>, prowadzonego przez paulin\u00f3w w Krakowie, otrzymywa\u0142a w klasztorze \u015brednie wykszta\u0142cenie. Od grudnia 1635 do czerwca 1638 r. Kordecki by\u0142 wicedyrektorem nowicjatu na Jasnej G\u00f3rze. W lipcu 1638 r., po wyborach prze\u0142o\u017conych, zosta\u0142 przeorem w Wieluniu. W lutym 1640 r. kapitu\u0142a wybra\u0142a go na delegata do Rzymu, gdzie mia\u0142 reprezentowa\u0107 stanowisko polskiej prowincji przeciwnej zaostrzeniu regu\u0142y i wzmocnieniu dyscypliny w zakonie. Kordecki, kt\u00f3ry wyruszy\u0142 do Rzymu wraz z Miko\u0142ajem Staszewskim, wikariuszem generalnym, a nast\u0119pnie genera\u0142em zakonu, projektodawc\u0105 reformy, przeciwstawi\u0142 si\u0119 sugestiom zwierzchnika, domagaj\u0105cego si\u0119, by w Rzymie nie obstawa\u0142 przy stanowisku prowincji polskiej. Pod pretekstem choroby Staszewski odes\u0142a\u0142 Kordeckiego do Polski. Lata 1641\u20141644 Kordecki sp\u0119dzi\u0142 na Jasnej G\u00f3rze, pe\u0142ni\u0142 r\u00f3\u017cne funkcje, reprezentowa\u0142 zgromadzenie jako dyskret klasztoru podczas obrad kapitu\u0142y, przewodniczy\u0142 te\u017c na zakonnych zgromadzeniach naukowych. W sierpniu 1644 r. zosta\u0142 wybrany na przeora klasztoru na Jasnej G\u00f3rze.<\/p>\n

Kordecki odegra\u0142 istotn\u0105 rol\u0119 w sporze o reform\u0119 zakonu mi\u0119dzy prowincj\u0105 polsk\u0105 a Staszewskim, genera\u0142em zakonu, a od r. 1644 tak\u017ce prowincja\u0142em prowincji polskiej. Wybrany na dyskreta prowincji, Kordecki z\u0142o\u017cy\u0142 kapitule generalnej memoria\u0142 z zarzutami przeciwko Staszewskiemu. Stanowisko Kordeckiego by\u0142o kompromisowe, d\u0105\u017cy\u0142 do za\u0142agodzenia sporu. Wobec kapitu\u0142y t\u0142umaczy\u0142 swoje stanowisko pragnieniem os\u0142abienia wysi\u0142k\u00f3w przeciwnik\u00f3w prowincja\u0142a oraz zapobie\u017cenia interwencji w\u0142adzy \u015bwieckiej, do kt\u00f3rej chcieli si\u0119 oni odwo\u0142a\u0107. Nie uchroni\u0142o to Kordeckiego przed konsekwencjami. W marcu 1645 r. zosta\u0142 przeniesiony z Jasnej G\u00f3ry do Beszowa, jako podprzeor, nast\u0119pnie pozbawiono go tej funkcji i by\u0142 lektorem konferencji, a wreszcie zwyk\u0142ym zakonnikiem. Na skutek interwencji w\u0142adz prowincji obj\u0105\u0142 w r. 1646 funkcj\u0119 przeora w klasztorze w Oporowie. W r. 1647 wybrany na IV definitora prowincji polskiej, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Pi\u0144czowa, by kierowa\u0107 tamtejszym zgromadzeniem do r. 1650. W tym\u017ce roku kapitu\u0142a wybra\u0142a go ponownie na przeora klasztoru na Jasnej G\u00f3rze. Kordecki reprezentowa\u0142 polsk\u0105 prowincj\u0119 jako dyskret podczas kapitu\u0142y generalnej na W\u0119grzech.<\/p>\n

\n

Kordecki by\u0142 przeorem na Jasnej G\u00f3rze podczas najazdu szwedzkiego w r. 1655. Na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada tego roku poselstwo klasztoru z\u0142o\u017cy\u0142o akt podda\u0144czy, zapewne na r\u0119ce Arvida Wittenberga. W historiografii istniej\u0105 sugestie, \u017ce Kordecki bra\u0142 osobi\u015bcie udzia\u0142 w tym poselstwie, brak jednak dowod\u00f3w. Z\u0142o\u017cenie aktu podda\u0144czego by\u0142o zgodne z post\u0119powaniem wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa szlacheckiego. Nie oznacza\u0142o to wcale, \u017ce Kordecki i starszyzna klasztoru zamierzali wpu\u015bci\u0107 za\u0142og\u0119 szwedzk\u0105 w mury klasztoru. Przeciwnie, polityka Kordeckiego konsekwentnie zd\u0105\u017ca\u0142a do tego, by ochroni\u0107 Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 przed wprowadzeniem obcej za\u0142ogi. Zapobiec temu mia\u0142o z\u0142o\u017cenie aktu i otrzymanie w zamian listu bezpiecze\u0144stwa (salva guardia<\/em>). Jednocze\u015bnie Kordecki szuka\u0142 pomocy dla klasztoru u kr\u00f3la Jana Kazimierza i polskich dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych.<\/p>\n

Po podej\u015bciu wojsk szwedzkich pod Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119 Kordecki, jak i wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgromadzenia, zdecydowa\u0142 si\u0119 na zbrojne przeciwstawienie si\u0119 pr\u00f3bom wprowadzenia za\u0142ogi szwedzkiej. Podczas obl\u0119\u017cenia klasztoru (18 XI\u201426 XII) u\u017cy\u0142 wszelkich sposob\u00f3w, od wiernopodda\u0144czych w tonie list\u00f3w do kr\u00f3la szwedzkiego Karola Gustawa, uprzejmych pism do dow\u00f3dc\u00f3w szwedzkich oraz sojusznika szwedzkiego Hieronima Radziejowskiego, poprzez przeci\u0105ganie pertraktacji a\u017c po zbrojny op\u00f3r, aby nie dopu\u015bci\u0107 obcej za\u0142ogi w mury klasztoru. Narastaj\u0105cy ruch powsta\u0144czy i zmiana szwedzkich plan\u00f3w militarnych spowodowa\u0142y zwini\u0119cie obl\u0119\u017cenia.<\/p>\n

Z inspiracji nuncjusza Vidoniego pierwsza powojenna kapitu\u0142a w lutym 1657 r. obra\u0142a Kordeckiego na prowincja\u0142a. Jako prowincja\u0142 dokona\u0142 wizytacji klasztor\u00f3w, staraj\u0105c si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 zachwiany \u0142ad i karno\u015b\u0107 zakonn\u0105. W r. 1660 zosta\u0142 wybrany ponownie na prowincja\u0142a na okres nast\u0119pnych trzech lat. W kwietniu 1663 r. uczestniczy\u0142 w kapitule generalnej w Thal na W\u0119grzech, wybrany na wikariusza generalnego, zrzek\u0142 si\u0119 funkcji prowincja\u0142a.<\/p>\n

W r. 1663 Kordecki obj\u0105\u0142 obowi\u0105zki przeora na Jasnej G\u00f3rze. Nadal bardzo starannie dba\u0142 o sprawy gospodarcze klasztoru. W r. 1665 \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 na siebie niech\u0119\u0107 Jana Kazimierza, nie chcia\u0142 bowiem zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 po stronie dworu we wznieconej przez Jerzego Lubomirskiego wojnie domowej. Zajmuj\u0105c chwiejne stanowisko, przychyla\u0142 si\u0119 raczej do opozycjonist\u00f3w. T\u0142umaczy\u0142 si\u0119 wprawdzie przed kr\u00f3lem z zarzut\u00f3w o sprzyjanie Lubomirskiemu, deklarowa\u0142 wierno\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie do Jana Kazimierza, ale podczas starcia mi\u0119dzy oddzia\u0142ami kr\u00f3lewskimi a wojskami Lubomirskiego u podn\u00f3\u017ca klasztoru (4 IV 1665) nie otworzy\u0142 ognia z dzia\u0142 klasztornych do rokoszan i zamkn\u0105\u0142 bramy fortecy przed rozproszonymi i uciekaj\u0105cymi po bitwie \u017co\u0142nierzami kr\u00f3la. Jan Kazimierz w wyniku tego osadzi\u0142 na Jasnej G\u00f3rze w\u0142asna za\u0142og\u0119. W sierpniu 1666 r. Kordecki zosta\u0142 wybrany na wikariusza prowincji, nadal b\u0119d\u0105c przeorem klasztoru jasnog\u00f3rskiego. Ponownie wybrany na przeora w r. 1669, pozosta\u0142 nim do \u015bmierci. W tym czasie po\u015bwi\u0119ca\u0142 wiele wysi\u0142k\u00f3w, aby zako\u0144czy\u0107 budow\u0119 kaplicy \u015bw. Paw\u0142a na Jasnej G\u00f3rze. W r. 1671 wybrany po raz trzeci na prowincja\u0142a, odbywa\u0142 liczne podr\u00f3\u017ce i wizytacje. W maju 1672 r. uczestniczy\u0142 w zgromadzeniu generalnej kapitu\u0142y zakonu na W\u0119grzech. Zmar\u0142 20 III 1673 r. podczas wizytacji klasztoru w Wieruszowie. Pochowano go na Jasnej G\u00f3rze; grobowiec nie zachowa\u0142 si\u0119.<\/p>\n

\"\"Pe\u0142na analiza zachowanych \u017ar\u00f3de\u0142 wskazuje, \u017ce Kordecki nie by\u0142 militarnym dow\u00f3dc\u0105 obrony klasztoru. jego rola w rokowaniach i w podejmowaniu decyzji przez zgromadzenie zakonne by\u0142a natomiast decyduj\u0105ca. Obrona klasztoru podnios\u0142a znaczenie Kordeckiego i zapewni\u0142a mu \u017cyczliwo\u015b\u0107 dworu. Z inspiracji kr\u00f3lowej Ludwiki Marii przyst\u0105piono do sporz\u0105dzenia opisu wydarze\u0144 listopada i grudnia 1655 r. W r. 1657 w czasie pobytu dworu w klasztorze jasnog\u00f3rskim r\u0119kopis zosta\u0142 przedstawiony nuncjuszowi Piotrowi Vidoniemu i kr\u00f3lowi. Nast\u0119pnie przes\u0142ano go papie\u017cowi Aleksandrowi VII. Nie ustalono dotychczas, czy Kordecki oficjalnie figurowa\u0142 jako autor tej wersji, w kt\u00f3rej opracowaniu odegra\u0142 decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119. Ksi\u0105\u017cka sygnowana nazwiskiem Kordeckiego ukaza\u0142a si\u0119 drukiem w pocz\u0105tkach 1658 r. pod tytu\u0142em: Nova Gigantomachia contra Sacram Imaginem Dei Parae Virginis a Sancto Luca depictam et in Monte Claro Cz\u0119stochoviensi\u2026 per Suecos et alios haereticos excitata\u2026 a R.P. Fr. Augustino Kordecki<\/em>\u2026 Nova Gigantomachia<\/em> zapewni\u0142a trwa\u0142e miejsce w historii zar\u00f3wno jej autorowi, jak i opisywanym wydarzeniom, kt\u00f3rych echa w spo\u0142ecze\u0144stwie szlacheckim wybitnie wzros\u0142y po ukazaniu si\u0119 dzie\u0142a.<\/p>\n

Opis Kordeckiego zawiera pewne nie\u015bcis\u0142o\u015bci w zestawieniu z rzeczywistym przebiegiem obl\u0119\u017cenia i obrony. Pomniejsza rol\u0119 rokowa\u0144 ze Szwedami, tuszuje, cho\u0107 nie zataja, spraw\u0119 z\u0142o\u017cenia aktu podda\u0144czego, zmienia ton list\u00f3w pisanych do dow\u00f3dc\u00f3w szwedzkich. Szczeg\u00f3lnego rozg\u0142osu nabra\u0142a sprawa listu z 21 listopada do gen. Burcharda M\u00fcllera, zamieszczonego w Nowej Gigantomachii<\/em> w wersji r\u00f3\u017cnej od orygina\u0142u odnalezionego w r. 1905 w Szwecji.<\/p>\n

Przetwarzaj\u0105c nieco rzeczywisto\u015b\u0107, zgodnie z wymogami sytuacji w r. 1657, kiedy pertraktacje ze Szwedami mog\u0142yby rzuci\u0107 cie\u0144 na dobre imi\u0119 klasztoru, Kordecki ukaza\u0142 zbie\u017cno\u015b\u0107 walki narodowej z obron\u0105 religii. St\u0105d wielkie znaczenie ksi\u0105\u017cki, wykraczaj\u0105ce poza wiek XVII. W XIX w. znaczenie Nowej Gigantomachii<\/em> umocni\u0142a entuzjastyczna wypowied\u017a Adama Mickiewicza w kursie literatury s\u0142owia\u0144skiej. Wielokrotnie wydawana i t\u0142umaczona (ostatni przedruk dziewi\u0119tnastowiecznego t\u0142umaczenia, Londyn 1956), sta\u0142a si\u0119 te\u017c podstaw\u0105 wielu literackich transpozycji opisu obl\u0119\u017cenia klasztoru, z kt\u00f3rych najbardziej znane znajduj\u0105 si\u0119 w powie\u015bciach J.I. Kraszewskiego oraz H. Sienkiewicza, a nadto w popularnym widowisku ludowym J. Moersa z Poradowa (E. Bo\u015bniacka) pt. \u201eObrona Cz\u0119stochowy\u201d.<\/p>\n

\"\"Kordecki w swojej dzia\u0142alno\u015bci zakonnej wykazywa\u0142 wielkie zdolno\u015bci administracyjne i du\u017c\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 kierowania podleg\u0142ymi mu lud\u017ami. Podkre\u015blano jego \u201erz\u0105dno\u015b\u0107\u201d i godn\u0105 podziwu dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. Zdoby\u0142 sobie znaczny autorytet w zakonie, mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki roztropno\u015bci i zr\u0119czno\u015bci w przeprowadzaniu spraw zakonnych; zalety te wspomina\u0142 papie\u017c Aleksander VII w li\u015bcie do nuncjusza. W konfliktach wewn\u0105trz zakonu, w czasie najazdu szwedzkiego i wojny domowej, Kordecki prowadzi\u0142 elastyczn\u0105 polityk\u0119, d\u0105\u017c\u0105c do tego, by nie straci\u0107 zaufania obu stron. Szczerze religijny, pe\u0142en zaufania w bezpo\u015brednie dzia\u0142anie Opatrzno\u015bci, nie wyrzeka\u0142 si\u0119 nigdy czynnego aktywnego stanowiska. Surowy dla siebie i otoczenia, przyczyni\u0142 si\u0119 do przywr\u00f3cenia karno\u015bci zakonnej w zgromadzeniu.<\/p>\n

O powi\u0105zaniu tego mieszcza\u0144skiego syna z pogl\u0105dami spo\u0142ecze\u0144stwa szlacheckiego \u015bwiadczy zar\u00f3wno jego niech\u0119\u0107 do wzmocnienia w\u0142adzy centralnej instancji w zakonie, jak i jego neutralne stanowisko w czasie rokoszu Lubomirskiego. Nie odznacza\u0142 si\u0119 zainteresowaniami intelektualnymi, by\u0142 prostym zakonnikiem z wyra\u017an\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do praktyki, tote\u017c jego \u017cycie wype\u0142nia\u0142a nie tylko dewocja, ale i dzia\u0142alno\u015b\u0107, w kt\u00f3rej kierowa\u0142 si\u0119 interesem wiary i zakonu. Posta\u0107 Kordeckiego i jego zachowanie si\u0119 w czasie najazdu szwedzkiego budzi\u0142y gor\u0105ce polemiki naukowe i publicystyczne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w cechowa\u0142a zdecydowana skrajno\u015b\u0107, od bezkrytycznych i apologetycznych a\u017c po szkaluj\u0105ce nawet stanowiska.<\/p>\n

Portrety w klasztorze na Jasnej G\u00f3rze w Cz\u0119stochowie (cz\u0119sto reprodukowane); Nowy Korbut II, s. 390\u2014392; Fr\u0105\u015b L., Ks. Augustyn Kordecki<\/em>, \u201eAteneum Kap\u0142a\u0144skie\u201d, t. 41\u201442: 1938 (i odb., reprod. portretu); G\u00f3rka O., Legenda a rzeczywisto\u015b\u0107 obrony Cz\u0119stochowy w roku 1655<\/em>, Warszawa 1957; Kersten A., Pierwszy opis obrony Jasnej G\u00f3ry w 1655 r. Studia nad<\/em> Now\u0105 Gigantomachi\u0105 ks. Augustyna Kordeckiego<\/em>, Warszawa 1959 (reprod. portret\u00f3w, bibliografia); ten\u017ce, Sienkiewicz \u2014 \u201ePotop\u201d \u2014 historia<\/em>, Warszawa 1966; O. Augustyn Kordecki wed\u0142ug r\u0119kopisu niewydanego, na Jasnej G\u00f3rze przechowywanego<\/em>, wyd. L. Jungowski, Warszawa 1904; Archiwum Klasztoru Paulin\u00f3w w Cz\u0119stochowie na Jasnej G\u00f3rze: rkps nr 77 (pierwsza wersja opracowania \u017cyciorysu \u2014 nekrolog), Catalogus Patrum et Fratrum, s. 429, Vita religiosa et finis felix A.R.P. Provincialis Augustini Kordecki, Liczne w\u0142asnor\u0119czne nory Kordeckiego oraz jego listy.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Polski s\u0142ownik biograficzny<\/em>, Wroc\u0142aw i in.: Ossolineum, 1968\u20141969, t. 14, s. 53\u201455.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Adam Kersten Kordecki Klemens, imi\u0119 zakonne Augustyn (1603\u20141673), przeor klasztoru paulin\u00f3w na Jasnej G\u00f3rze, prowincja\u0142 zakonu, autor dzie\u0142a o historii…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1036","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1036"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1047,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1036\/revisions\/1047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}