W tym roku dane mi jest mieszka\u0107 w Barcelonie. Od kiedy wyjecha\u0142am z Warszawy prawie 30 lat temu, je\u017cd\u017c\u0119 po \u015bwiecie \u2013 mieszkam to tu, to tam, g\u0142\u00f3wnie w Kanadzie. Do Warszawy przyje\u017cd\u017cam, bo ci\u0105gn\u0105 mnie tu ludzie \u2013 bliscy, ciepli, serdeczni. Mamy ca\u0142\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 i mimo \u017ce przez wiele lat uczy\u0142am si\u0119 innego \u015bwiata, ten pierwszy pozostanie na zawsze najbli\u017cszy sercu. Poezja, muzyka, piosenki, gesty, s\u0142owa, kt\u00f3re rozumiem, zanim zostan\u0105 wypowiedziane do ko\u0144ca \u2013 to wszystko tkwi we mnie g\u0142\u0119boko, jest nieod\u0142\u0105czne. Nauczy\u0142am si\u0119, \u017ce ojczyzna jest tam, gdzie jest nasze serce. Dusz\u0119 mam s\u0142owia\u0144sk\u0105, bez wzgl\u0119du na to, gdzie w danym momencie mieszkam.<\/p>\n
A mieszkam \u2013 jak ju\u017c wspomnia\u0142am \u2013 w Barcelonie. Ucz\u0119 si\u0119 jeszcze jednej kultury, kolejnego j\u0119zyka. Fascynuj\u0105 mnie podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tym, co jest mi znane i co ca\u0142kiem nowe. W Katalonii dostrzeg\u0142am jedn\u0105 z r\u00f3\u017cnic i \u2013 paradoksalnie \u2013 podobie\u0144stw w piosenkach Mury<\/em> Jacka Kaczmarskiego i L\u2019Estaca<\/em> Llu\u00edsa Llacha.<\/p>\n Piosenka Kaczmarskiego Mury<\/em> oparta jest na katalo\u0144skiej piosence Llu\u00edsa Llacha L\u2019Estaca<\/em>, kt\u00f3ra \u2013 tak jak Mury<\/em> \u015bpiewane w Polsce podczas strajk\u00f3w, by sta\u0107 si\u0119 hymnem \u201eSolidarno\u015bci\u201d \u2013 by\u0142a niezwykle istotna dla ruchu wyzwole\u0144czego Katalo\u0144czyk\u00f3w. Gdy wyzwalali si\u0119 spod dyktatury, faszystowski re\u017cim genera\u0142a Franco zabrania\u0142 rodzinnego j\u0119zyka i surowo kara\u0142 wszystkie przejawy to\u017csamo\u015bci katalo\u0144skiej. W czasie wojny domowej zbombardowa\u0142 Barcelon\u0119 i wojska frankistowskie aresztowa\u0142y tysi\u0105ce ludzi. L\u2019Estaca<\/em> budzi wi\u0119c w nich uczucia podobne do tych, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 Mury<\/em> u Polak\u00f3w. Piosenk\u0119 Llacha \u015bpiewano na koncertach i manifestacjach, a gdy zosta\u0142a zakazana przez w\u0142adze frankistowskie \u2013 nucono sam\u0105 melodi\u0119 (st\u0105d w polskiej wersji s\u0142owa: \u201e… <\/em>sama melodia bez s\u0142\u00f3w…<\/em>\u201d). Gdy s\u0142yszymy t\u0119 melodi\u0119, mamy autentyczne poczucie si\u0142y \u2013 mocy, kt\u00f3r\u0105 daje wsp\u00f3lna walka. Solidarno\u015b\u0107, ch\u0119\u0107 bycia razem.<\/p>\n W 2007 roku Llu\u00eds Llach za\u015bpiewa\u0142 L\u2019Estaca<\/em> na swym ostatnim publicznym koncercie i t\u0142umy z ognikami w r\u0119kach wt\u00f3rowa\u0142y mu w rytm przejmuj\u0105cy do szpiku ko\u015bci zar\u00f3wno tych, co \u015bpiewali, jak i tych, co s\u0142uchali. W takim momencie wszyscy jeste\u015bmy razem, niemal stajemy si\u0119 jednym... <\/em>Zar\u00f3wno w Polsce, jak i w Katalonii melodia daje si\u0142\u0119 i dzi\u0119ki niej czujemy moc, jak\u0105 w sobie mamy \u2013 moc, kt\u00f3ra pozwala na wsp\u00f3lne dzia\u0142anie, na wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107. O t\u0119 najwa\u017cniejsz\u0105 ze wszystkich warto\u015bci \u2013 wolno\u015b\u0107 oraz prawo do bycia tym, kim jeste\u015bmy.<\/p>\n Kaczmarski wzi\u0105\u0142 melodi\u0119 skomponowan\u0105 przez Llacha i napisa\u0142 do niej w\u0142asne s\u0142owa \u2013 nic w tym zaskakuj\u0105cego. Co mnie jednak zafascynowa\u0142o, to zupe\u0142nie inna \u2013 by nie rzec wr\u0119cz odwrotna \u2013 ich wymowa. Nie tyle r\u00f3\u017cnica s\u0142\u00f3w, ile skrajno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnicy przekazu.<\/p>\n L\u2019Estaca<\/em> zaczyna si\u0119 od rozmowy z dziadkiem Sisetem o \u015bwicie, kiedy razem z Llachem czekali w bramie na wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca i zobaczyli frankistowskich \u017co\u0142nierzy na koniach (w piosence s\u0105 to samochody, ale powiedziano mi, \u017ce to dla cenzury).<\/p>\n \u201eCzy widzisz ten pal, do kt\u00f3rego jeste\u015bmy wszyscy przywi\u0105zani? \u2013 zapyta\u0142 mnie dziadek Siset. \u2013 Je\u015bli go nie obalimy, nie b\u0119dziemy w stanie nigdzie p\u00f3j\u015b\u0107.\u201d<\/p>\n Po czym spokojnie wskaza\u0142, \u017ce jedynym sposobem na wyzwolenie si\u0119 jest wsp\u00f3lne dzia\u0142anie.<\/p>\n \u201eJe\u015bli wszyscy szarpniemy, on na pewno padnie, bo jest ju\u017c ca\u0142kiem zbutwia\u0142y \u2013 je\u015bli ja mocno poci\u0105gn\u0119 w t\u0119 stron\u0119, a ty mocno poci\u0105gniesz w tamt\u0105, to na pewno runie, runie, runie i b\u0119dziemy mogli by\u0107 wolni!\u201d<\/p>\n W prostych, bezpretensjonalnych s\u0142owach Llach podkre\u015bla istot\u0119 \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna do odzyskania wolno\u015bci. M\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c o konieczno\u015bci przekazania nast\u0119pnym pokoleniom owego ducha jedno\u015bci w walce o wolno\u015b\u0107. W piosence Llacha \u015bpiewak jest obarczony t\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 czy wr\u0119cz sam j\u0105 na siebie nak\u0142ada:<\/p>\n \u201eStary Siset nie m\u00f3wi ju\u017c nic, bo s\u0142owa porwa\u0142 z\u0142y wiatr, dok\u0105d \u2013 on jeden tylko wie, ja ci\u0105gle stercz\u0119 w bramie i gdy przechodz\u0105 nowi (franki\u015bci), s\u0142ysz\u0105, jak ro\u015bnie m\u00f3j g\u0142os, gdy \u015bpiewam ostatni\u0105 Siseta pie\u015b\u0144, kt\u00f3rej on nas nauczy\u0142…\u201d.<\/p>\n \u015apiewak wierzy, \u017ce razem mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 to, o co walcz\u0105, i \u017ce b\u0119dzie to trwa\u0142o przez pokolenia. I tak w\u0142a\u015bnie jest w dzisiejszej Katalonii. Ludzie pami\u0119taj\u0105 i id\u0105 dalej, kontynuuj\u0105c to, co wsp\u00f3lnie osi\u0105gn\u0119li.<\/p>\n Wersja polska \u2013 mimo \u017ce \u201esama melodia bez s\u0142\u00f3w\u201d \u2013 porywa i Kaczmarski zdaje sobie z tego spraw\u0119 \u2013 ma przes\u0142anie g\u0142\u0119boko pesymistyczne, by nie rzec negatywne. Jest skierowana na \u015bpiewaka, kt\u00f3ry czuje si\u0119 sam i pozostaje sam, kt\u00f3ry z jednej strony dodaje pie\u015bni\u0105 si\u0142, z drugiej za\u015b przyjmuje postaw\u0119 obserwatora. S\u0142owa Kaczmarskiego s\u0105 dramatyczne, porywcze i pe\u0142ne w\u015bciek\u0142o\u015bci: wyrywamy murom z\u0119by krat, zrywamy kajdany, \u0142amiemy bat, zwalamy pomniki, rwiemy bruki, krzyczymy: ten z nami, ten przeciw nnam… (by poci\u0105gn\u0105\u0107 dalej to niedoko\u0144czone zdanie doktryny stalinowskiej \u2013 kto przeciw nam, to nasz wr\u00f3g, a wroga trzeba zniszczy\u0107…).<\/p>\n Ta r\u00f3\u017cnica zastanowi\u0142a mnie najbardziej. Melodia, kt\u00f3ra porywa do wsp\u00f3lnej walki, urzek\u0142a Kaczmarskiego, gdy pierwszy raz zobaczy\u0142 t\u0142umy \u015bpiewaj\u0105ce L\u2019Estaca<\/em>. Jednak\u017ce w jego wersji za\u015blepiony walk\u0105 t\u0142um gubi sedno sprawy, gubi cel, jakim jest wolno\u015b\u0107 dla wszystkich, traci to, o co walczy. Gubi zbiorow\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, traci poczucie jedno\u015bci, kt\u00f3re wynika z bycia razem, z d\u0105\u017cenia do wsp\u00f3lnego celu. Nie mo\u017cemy go osi\u0105gn\u0105\u0107, gdy zaczynamy patrze\u0107, kto z nami, kto przeciw nam, niszczy\u0107 siebie wzajemnie. Mury musz\u0105 ponownie urosn\u0105\u0107, bo brakuje wiary \u2013 nawet u tego, a mo\u017ce przede wszystkim u tego, kt\u00f3ry mia\u0142 dodawa\u0107 pie\u015bni\u0105 si\u0142. Mimo \u017ce stary \u015bwiat zosta\u0142 pogrzebany, mury, kt\u00f3re by\u0142y jego cz\u0119\u015bci\u0105, ponownie uros\u0142y, po czym sprawili\u015bmy sobie nowy \u0142a\u0144cuch u n\u00f3g. Gorzka wymowa rosn\u0105cych od nowa mur\u00f3w wydaje si\u0119 niezbyt odleg\u0142a od obecnej polskiej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n Sam Kaczmarski powiedzia\u0142:<\/p>\n \u201eMury<\/em> napisa\u0142em w 1978 r. jako utw\u00f3r o nieufno\u015bci do wszelkich ruch\u00f3w masowych. Us\u0142ysza\u0142em nagranie Lluisa Llacha i \u015bpiewaj\u0105cy, wielotysi\u0119czny t\u0142um i wyobrazi\u0142em sobie sytuacj\u0119 \u2013 jako egoista i cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ceni sobie indywidualizm w \u017cyciu \u2013 \u017ce kto\u015b tworzy co\u015b bardzo pi\u0119knego, bo jest to przepi\u0119kna muzyka, przepi\u0119kna piosenka, a potem zostaje pozbawiony tego swojego dzie\u0142a, bo ludzie to przechwytuj\u0105. Dzie\u0142o po prostu przestaje by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 artysty, i o tym s\u0105 Mury<\/em>. I ballada ta sama siebie wywr\u00f3\u017cy\u0142a, bo z ni\u0105 si\u0119 to samo sta\u0142o. Sta\u0142a si\u0119 hymnem, pie\u015bni\u0105 ludzi i przesta\u0142a by\u0107 moja\u201d(rozmowa z Jackiem Kaczmarskim z drugoobiegowego pisma \u201eIndeks\u201d).<\/p>\n My\u015bl\u0119, \u017ce w powy\u017cszym zdaniu mie\u015bci si\u0119 kwintesencja tego, czym chcia\u0142am si\u0119 podzieli\u0107. Kiedy dzie\u0142o przesta\u0142o by\u0107 jedynie w\u0142asno\u015bci\u0105 artysty, sta\u0142o si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 nas wszystkich, \u0142\u0105cznie z autorem! Kiedy stajemy wszyscy razem, to ballada jest nasza \u2013 i moja, i twoja, i jego. Nast\u0119puje moment, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cnica przestaje istnie\u0107. Nie, prosz\u0119 tego nie myli\u0107 ze sloganami typu \u201ejednostka niczym\u201d Majakowskiego. Wr\u0119cz odwrotnie, jednostka wszystkim \u2013 a zbi\u00f3r jednostek \u2013 unikatowych i odr\u0119bnych \u2013 te\u017c jest jedno\u015bci\u0105. W ten spos\u00f3b piosenk\u0119 mamy wszyscy razem i ka\u017cdy z osobna.<\/p>\n Szkoda, \u017ce nie mog\u0119 tego powiedzie\u0107 Kaczmarskiemu osobi\u015bcie. Natomiast mog\u0119 si\u0119 podzieli\u0107 z tymi, kt\u00f3rzy zechc\u0105 s\u0142ucha\u0107, gdy\u017c wyd\u017awi\u0119k pozostaje aktualny w codziennym \u017cyciu spo\u0142ecznym i politycznym Polski. Dzie\u0142o \u201eSolidarno\u015bci\u201d, czyli demokratyczna Polska, nie nale\u017cy do jej przyw\u00f3dc\u00f3w, tak samo jak pie\u015b\u0144 nie nale\u017ca\u0142a do \u015bpiewaka. Jest ona w\u0142asno\u015bci\u0105 nas wszystkich. Je\u015bli chcemy budowa\u0107 \u2013 musimy by\u0107 razem, je\u015bli chcemy niszczy\u0107 \u2013 b\u0119dziemy si\u0119 kierowa\u0107 przeciwko sobie. Wydaje mi si\u0119, \u017ce warto w\u0142o\u017cy\u0107 wysi\u0142ek w znalezienie tych tre\u015bci, kt\u00f3re pozwol\u0105 nam wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0107 i tym samym realizowa\u0107 niebywa\u0142y wr\u0119cz potencja\u0142, kt\u00f3ry nosimy w sobie zar\u00f3wno indywidualnie, jak i wsp\u00f3lnie.<\/p>\n Pisz\u0119 o tym w rocznic\u0119 \u015bmierci prof. Adama Kerstena, dla kt\u00f3rego Mury<\/em> by\u0142y nie tylko hymnem \u201eSolidarno\u015bci\u201d, lecz tak\u017ce prywatnym refrenem \u017cyciowym. Gra\u0142 je ca\u0142ymi dniami, bez przerwy, czasem a\u017c do znudzenia, jakby rzeczywi\u015bcie \u201edodawa\u0142 sobie pie\u015bni\u0105 si\u0142\u201d. By\u0142 cz\u0142owiekiem wyj\u0105tkowym, kt\u00f3ry sam wiele napisa\u0142 i o kt\u00f3rym wiele napisano. Mimo i\u017c odszed\u0142 przedwcze\u015bnie przesz\u0142o \u0107wier\u0107 wieku temu, jest stale obecny dla wielu z nas. Dla niego pisz\u0119 t\u0119 kr\u00f3tk\u0105 histori\u0119 ballady przet\u0142umaczonej na wiele j\u0119zyk\u00f3w i \u015bpiewanej w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach \u015bwiata, a w ka\u017cdym zapewne uwa\u017canej za rodzim\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b uzyska\u0142a swoj\u0105 ponadczasowo\u015b\u0107, nie\u015bmiertelno\u015b\u0107. Kiedy uznamy, \u017ce istnieje co\u015b takiego jak w\u0142asne \u017cycie wspania\u0142ej melodii (tej dos\u0142ownej i tej w przeno\u015bni), mo\u017ce nas ona zabra\u0107 w podr\u00f3\u017c dooko\u0142a \u015bwiata.<\/p>\n Za t\u0119 w\u0142a\u015bnie podr\u00f3\u017c chc\u0119 z ca\u0142ego serca podzi\u0119kowa\u0107 Llu\u00edsowi Llachowi, kt\u00f3ry skomponowa\u0142 inspiruj\u0105c\u0105 t\u0142umy melodi\u0119, Jackowi Kaczmarskiemu, kt\u00f3ry spopularyzowa\u0142 j\u0105 w Polsce, a przed wszystkim mojemu Ojcu Adamowi Kerstenowi za dusz\u0119, kt\u00f3r\u0105 wch\u0142ania\u0142 jej wolno\u015bciowy sens i potrafi\u0142 przekaza\u0107 go innym.<\/p>\n Zr\u00f3dlo: “Gazeta Wyborcza”, dodatek “Gazeta Stoleczna”, 10\u201311.01 2009.<\/small><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Olga Kersten-Matwin W tym roku dane mi jest mieszka\u0107 w Barcelonie. Od kiedy wyjecha\u0142am z Warszawy prawie 30 lat temu,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1095","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1095"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1878,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1095\/revisions\/1878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}