{"id":1132,"date":"2020-07-26T16:05:40","date_gmt":"2020-07-26T15:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=1132"},"modified":"2023-04-26T19:03:23","modified_gmt":"2023-04-26T18:03:23","slug":"spotkania-z-naukowcami-adam-kersten","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/spotkania-z-naukowcami-adam-kersten\/","title":{"rendered":"Spotkania z naukowcami: Adam Kersten"},"content":{"rendered":"

Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/strong><\/em>. Wywiad opublikowany na \u0142amach “Kuriera Lubelskiego” nr 64 (7017), 31.03.1981<\/small><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Z prof. drem Adamem Kerstenem rozmawiali\u015bmy i o historii, i o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. O historii \u2013 poniewa\u017c jest to dziedzina wiedzy, kt\u00f3r\u0105 on od wczesnej m\u0142odo\u015bci uprawia, specjalizuj\u0105c si\u0119 zw\u0142aszcza w dziejach XVII stulecia, a o wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci \u2013 poniewa\u017c zaanga\u017cowany jest w ruch intelektualnej odnowy i \u017cywo go obchodzi wszystko, co si\u0119 w tej chwili dzieje, zreszt\u0105 nie tylko w \u015brodowisku uniwersyteckim, ale i w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n

Zanim jednak przytoczymy jego wypowiedzi, przedstawimy naszego rozm\u00f3wc\u0119, podaj\u0105c kilka fakt\u00f3w z jego biografii. Studia historyczne rozpocz\u0105\u0142 w 1948 roku na Uniwersytecie Warszawskim i uko\u0144czy\u0142 je w ci\u0105gu trzech lat. Tytu\u0142 doktora (w\u00f3wczas si\u0119 to nazywa\u0142o: kandydata nauk) zdoby\u0142 w 1955 roku, po czym skierowany zosta\u0142 do pracy na Uniwersytecie Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie. I od tamtego czasu stale jest zwi\u0105zany z lubelsk\u0105 uczelni\u0105. Przyje\u017cd\u017ca tu ka\u017cdego tygodnia na dwa, trzy dni, bowiem mieszka w Warszawie. W roku 1960 zrobi\u0142 na UMCS habilitacj\u0119, w 1967 otrzyma\u0142 tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego, a w 1974 \u2013 profesora zwyczajnego. Posiada w swoim dorobku sporo publikacji naukowych, nie stroni r\u00f3wnie\u017c od popularyzacji, tote\u017c nazwisko jego znane jest szerokiemu og\u00f3\u0142owi czytelnik\u00f3w. <\/p>\n

Stosunkowo niedawno, bo w sierpniu 1979 roku, uko\u0144czy\u0142 obszern\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej pokazuje mechanizmy kszta\u0142towania si\u0119 i funkcjonowania w\u0142adzy w Rzeczypospolitej XVII wieku; za kanw\u0119 s\u0142u\u017cy autorowi posta\u0107 Hieronima Radziejowskiego, posta\u0107 zreszt\u0105 bardzo negatywna. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a z\u0142o\u017cona w Pa\u0144stwowym Instytucie Wydawniczym, ale zanim si\u0119 uka\u017ce w druku, autor chcia\u0142y troch\u0119 mo\u017ce jeszcze nad ni\u0105 popracowa\u0107, jednak\u017ce nie ma nawet czasu skontaktowa\u0107 si\u0119 z wydawnictwem. Po prostu ostatnio poch\u0142aniaj\u0105 go sprawy dnia bie\u017c\u0105cego. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce zdradza histori\u0119 na rzecz wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, lecz przecie\u017c to, co si\u0119 aktualnie dzieje, ma zaiste szanse przej\u015b\u0107 do historii naszego kraju jako bardzo wa\u017cny i ciekawy jej rozdzia\u0142. Prof. dr Adam Kersten nie wyst\u0119puje tu jedynie w roli dziejopisa, lecz sam dzia\u0142a aktywnie, zw\u0142aszcza na polu o\u015bwiaty. By\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych, kt\u00f3re, jak wiadomo, organizowa\u0142o wyk\u0142ady poza ramami oficjalnych program\u00f3w oraz publikowa\u0142o r\u00f3\u017cne prace, nie poddaj\u0105c tekst\u00f3w cenzurze.\n<\/p>\n

\u2014 Traktowano nas jak opozycj\u0119 polityczn\u0105 \u2014 stwierdza prof. dr Adam Kersten \u2014 ale ca\u0142kiem nies\u0142usznie. Bowiem w og\u00f3le nie by\u0142a to dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna, lecz jedynie o\u015bwiatowa. Towarzystwo Kurs\u00f3w Naukowych jest raczej lu\u017anym zwi\u0105zkiem ludzi reprezentuj\u0105cych bardzo zr\u00f3\u017cnicowane nieraz pogl\u0105dy czy to na histori\u0119, czy na inne dziedziny wiedzy. Konfrontuj\u0105c rozmaite pogl\u0105dy, swobodnie dyskutuj\u0105c, mo\u017cna najskuteczniej dociec prawdy. I w\u0142a\u015bnie to d\u0105\u017cenie do prawdy \u0142\u0105czy nas jako wsp\u00f3lny cel.<\/p>\n

Towarzystwo Kurs\u00f3w Naukowych w dalszym ci\u0105gu rozwija o\u017cywion\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, z tym \u017ce obecnie wyk\u0142ady nie odbywaj\u0105 si\u0119 w mieszkaniach prywatnych, ale w Auditorium Maximum Uniwersytetu Warszawskiego. Istnieje r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142praca z Wszechnic\u0105 Zwi\u0105zkow\u0105 i z Solidarno\u015bci\u0105 uniwersyteck\u0105. <\/p>\n

Z najciekawszych publikacji i dyskusji TKN wymieni\u0107 warto: o j\u0119zyku propagandy, o plotce i monopolu informacyjnym, o pogl\u0105dach na histori\u0119 w prasie niezale\u017cnej, o kwestii narodowej w Polsce, o marcu 1968 roku, o totalitaryzmie\u2026<\/p>\n

W czasie pami\u0119tnych dni sierpnia 1980 roku prof. dr Adam Kersten przebywa\u0142 kilkakrotnie w stoczni gda\u0144skiej. By\u0142 \u0142\u0105cznikiem pomi\u0119dzy grupami ekspert\u00f3w w Gda\u0144sku i Warszawie. Nale\u017ca\u0142 r\u00f3wnie\u017c do tych, kt\u00f3rzy zainicjowali s\u0142ynny apel intelektualist\u00f3w polskich, wzywaj\u0105cy do prowadzenia rokowa\u0144.<\/p>\n

\u2014 Moje marzenia nie wychodz\u0105 poza dokument z sierpnia 1980 roku \u2014 stwierdza prof. dr Adam Kersten. \u2014 Na wiecu studenckim powiedzia\u0142em wyra\u017anie, \u017ce od nas samych zale\u017cy, aby to porozumienie mia\u0142o t\u0119 sam\u0105 rang\u0119, co ongi\u015b Konstytucja 3 maja. Trzeba jednak, aby ca\u0142y aparat zrozumia\u0142 wreszcie, \u017ce dokona\u0142y si\u0119 przemiany naprawd\u0119 nieodwracalne oraz \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo nie jest nastawione ani na rozrachunki, ani tym bardziej na burzenie, lecz przeciwnie, pragnie budowa\u0107 w spokoju i \u0142adzie. Niezb\u0119dna jest szeroko zakrojona reforma gospodarcza, a nie da si\u0119 jej przeprowadzi\u0107 bez pomocy Solidarno\u015bci i autentycznego zaanga\u017cowania si\u0119 w t\u0119 spraw\u0119 ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Tymczasem wci\u0105\u017c w niedostatecznym stopniu realizowane jest porozumienie gda\u0144skie. To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o porozumieniu \u0142\u00f3dzkim, podpisanym po strajku student\u00f3w. Warto, aby obie strony pami\u0119ta\u0142y o starej, ale zawsze aktualnej zasadzie prawa rzymskiego: Pacta servanda sunt<\/em>.<\/p>\n

Wracaj\u0105c w rozmowie do historii, co nie jest wszak\u017ce ca\u0142kowit\u0105 zmian\u0105 tematu, bo przecie\u017c znajomo\u015b\u0107 dziej\u00f3w w\u0142asnego kraju s\u0142u\u017cy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, jest koniecznym warunkiem rozwoju. Spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re pozbawione by zosta\u0142o historii, podobne by\u0142oby do cz\u0142owieka, kt\u00f3ry straci\u0142 pami\u0119\u0107. Skutki takiego okaleczenia mog\u0105 by\u0107 fatalne.<\/p>\n

Rozumie to dobrze ruch odnowy, dlatego te\u017c Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do prof. dra Adama Kerstena z propozycj\u0105 wyg\u0142oszenia cyklu wyk\u0142ad\u00f3w z historii Polski. Cykl ten by\u0142 zatytu\u0142owany: Historia Polski dla Polak\u00f3w XXI wieku. Za\u0142o\u017ceniem jego by\u0142o ukazanie kontrowersji pomi\u0119dzy nauk\u0105 historii a tradycyjnym pojmowaniem dziej\u00f3w.
\n Na pierwszy z wyk\u0142ad\u00f3w zwali\u0142 si\u0119 istny t\u0142um, ze dwa tysi\u0105ce os\u00f3b, zdaje si\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy si\u0119 spodziewali, i\u017c b\u0119dzie to wiec, ale i potem w ci\u0105gu dziesi\u0119ciu nast\u0119pnych wyk\u0142ad\u00f3w liczba s\u0142uchaczy by\u0142a niema\u0142a \u2014 kilkaset os\u00f3b, przy czym trwa\u0142y wielogodzinne i bardzo gor\u0105ce dyskusje.<\/p>\n

No c\u00f3\u017c, historia nie jest nauk\u0105 tak \u015bcis\u0142\u0105 jak matematyka lub fizyka. Co wszak\u017ce nie znaczy, \u017ce mo\u017cna ni\u0105 dowolnie manipulowa\u0107. W \u017cadnym wypadku niedopuszczalne s\u0105 fa\u0142szerstwa i zatajenia fakt\u00f3w. Pozostaje jednak kwestia wybi\u00f3rczo\u015bci. Nie ma historii bez ludzi j\u0105 odtwarzaj\u0105cych, tote\u017c ka\u017cde pokolenie tworzy sw\u00f3j w\u0142asny pogl\u0105d na dzieje, przywo\u0142uj\u0105c do \u015bwiadomo\u015bci g\u0142\u00f3wnie takie a nie inne wydarzenia. I tu mog\u0105 zarysowa\u0107 si\u0119 kontrowersje.<\/p>\n

Prof. dr Adam Kersten podaje nast\u0119puj\u0105cy przyk\u0142ad. W \u015bwiadomo\u015bci narodowej, gdy mowa o walce z Krzy\u017cakami, na plan pierwszy wybija si\u0119 bitwa pod Grunwaldem. Nie neguj\u0105c wielkiego znaczenia tego zwyci\u0119stwa militarnego i pami\u0119ci o nim, bardzo istotnej zw\u0142aszcza w czasach zabor\u00f3w, nale\u017cy jednak przypomnie\u0107, \u017ce szczeg\u00f3lnie owocny dla Rzeczypospolitej by\u0142 dopiero pok\u00f3j toru\u0144ski w 1466 roku, kt\u00f3ry niejako finalizowa\u0142 zwyci\u0119stwo grunwaldzkie, daj\u0105c szereg korzy\u015bci, w\u015br\u00f3d nich dost\u0119p do morza.<\/p>\n

Dobra, krytyczna znajomo\u015b\u0107 dziej\u00f3w uczy spo\u0142ecze\u0144stwo historycznego my\u015blenia, co bywa niekiedy przydatne i dla dnia dzisiejszego.<\/p>\n

\u2014 Moje pokolenie \u2014 m\u00f3wi prof. dr Adam Kersten \u2014 nie ma najw\u0142a\u015bciwszego pogl\u0105du na histori\u0119, a to dlatego, \u017ce jest on wzbudzony niech\u0119ci\u0105 do aktualnej rzeczywisto\u015bci. Niekt\u00f3rzy s\u0105 sk\u0142onni mniema\u0107, \u017ce dawniej wszystko by\u0142o lepiej. Takie bezkrytyczne, marzycielskie zgo\u0142a zapatrzenie si\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107 nie wychodzi spo\u0142ecze\u0144stwu na zdrowie. Nie powinno ono bowiem traci\u0107 z oczu przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Dodajmy tu, \u017ce tak\u017ce skrajno\u015b\u0107 z przeciwnego bieguna nie jest zdrowa, mianowicie kiedy uwa\u017ca si\u0119, \u017ce dopiero teraz dzieje tocz\u0105 si\u0119 po w\u0142a\u015bciwym torze, natomiast wszystko, co by\u0142o przedtem, by\u0142o z\u0142e i godne pot\u0119pienia.<\/p>\n

\u017bycie zawsze by\u0142o bogate, wi\u0119c da si\u0119 znale\u017a\u0107 przyk\u0142ady zar\u00f3wno na rozja\u015bnienie, jak i na zaczernienie historycznego konterfektu. Jednak\u017ce nie tendencyjno\u015b\u0107, lecz ch\u0119\u0107 znalezienia prawdy dziejowej winna przy\u015bwieca\u0107 eksploracjom przesz\u0142o\u015bci. A tym bardziej dotyczy to wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.\n<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Kurier Lubelski<\/em>, 31 III 1981, nr 64, s. 2.<\/small><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107. Wywiad opublikowany na \u0142amach “Kuriera Lubelskiego” nr 64 (7017), 31.03.1981 Z prof. drem Adamem Kerstenem rozmawiali\u015bmy i…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1132","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1132"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2106,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1132\/revisions\/2106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}