{"id":1219,"date":"2020-07-27T02:52:33","date_gmt":"2020-07-27T01:52:33","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=1219"},"modified":"2020-07-27T03:03:12","modified_gmt":"2020-07-27T02:03:12","slug":"historyk-w-swiecie-powielaczy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/historyk-w-swiecie-powielaczy\/","title":{"rendered":"Historyk w \u015bwiecie powielaczy"},"content":{"rendered":"

Jan Olaszek<\/h3>\n

Jan Olaszek \u2014 pracownik Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, doktorant w Instytucie Historii PAN i cz\u0142onek zarz\u0105du Stowarzyszenia \u201eArchiwum Solidarno\u015bci\u201d. Napisa\u0142 m.in. \u201eNieliczni ekstremi\u015bci\u201d. Podziemna \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w propagandzie stanu wojennego<\/em>.<\/small><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Trzydzie\u015bci lat temu \u2014 11 stycznia 1983 roku \u2014 zmar\u0142 profesor Adam Kersten. By\u0142 znanym historykiem czas\u00f3w nowo\u017cytnych, ale te\u017c bardzo zas\u0142u\u017con\u0105 postaci\u0105 dla historii drugiego obiegu wydawniczego w Polsce.<\/strong><\/p>\n

\u201eS\u0105 trzy stadia rozwoju komunizmu: pierwszy, w ka\u017cdej wsi sp\u00f3\u0142dzielnia produkcyjna, drugi, w ka\u017cdym mie\u015bcie uniwersytet, a trzeci, w ka\u017cdym domu drukarnia\u201d <\/em>\u2014 mia\u0142 \u017cartowa\u0107 Adam Kersten. Droga, kt\u00f3r\u0105 profesor historii doszed\u0142 do nielegalnej poligrafii, te\u017c mia\u0142a kilka etap\u00f3w. Prowadzi\u0142a od zaanga\u017cowania w komunizm w okresie stalinowskim i aktywno\u015bci w PZPR, poprzez odej\u015bcie od marksistowskiego spojrzenia na histori\u0119 do wsp\u00f3\u0142tworzenia Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych i kierowania drugoobiegowym wydawnictwem NOW-a <\/a>2. Przedwczesna \u015bmier\u0107 Kerstena sprawi\u0142a, \u017ce jest nieco zapomniany. Warto przypomnie\u0107 jego posta\u0107, nieco mniej dzisiaj pami\u0119tan\u0105 od jego \u017cony, zmar\u0142ej w 2008 r. wybitnej historyczki prof. Krystyny Kersten, autorki m.in. s\u0142ynnej ksi\u0105\u017cki \u201dNarodziny systemu w\u0142adzy\u201d.<\/p>\n

Do i od komunizmu<\/strong><\/p>\n

Adam Kersten urodzi\u0142 si\u0119 w 1930 roku w Kutnie w rodzinie polskiej o \u017cydowskich korzeniach. Po wojnie sko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 w \u0141odzi, nast\u0119pnie \u2014 w 1951 roku \u2014  studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. By\u0142 wtedy mocno zaanga\u017cowany w budow\u0119 i umacnianie komunizmu w Polsce. Dzia\u0142a\u0142 w organizacjach m\u0142odzie\u017cowych, potem w PZPR. Dokumenty partyjne z lat 1953-1955 pokazuj\u0105 go jako osob\u0119 bardzo zaanga\u017cowan\u0105 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 partii, ale jednocze\u015bnie niepokorn\u0105. <\/p>\n

Szybko pokonywa\u0142 kolejne szczeble kariery naukowej. Od 1955 roku. pracowa\u0142 na Uniwersytecie Marii Sk\u0142odowskiej-Curie w Lublinie. Jego poparcie dla powojennego porz\u0105dku znalaz\u0142o wyraz w pracach historycznych pisanych z pozycji zdeklarowanego marksisty realizuj\u0105cego misj\u0119 oczyszczania historiografii z mit\u00f3w narodowych. Jednak ju\u017c na pocz\u0105tku lat 60. zacz\u0105\u0142 \u2014 podobnie jak Krystyna Kersten \u2014 bardzo krytycznie ocenia\u0107 sytuacj\u0119 w Polsce. Z pewno\u015bci\u0105 istotnym wydarzeniem dla jego postrzegania rzeczywisto\u015bci by\u0142 rok 1968 \u2014 Marzec i pacyfikacja Praskiej Wiosny. Wtedy to Krystyna Kersten w prote\u015bcie przeciwko interwencji w Czechos\u0142owacji odesz\u0142a z PZPR. <\/p>\n

W drugiej po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zmieni\u0142o si\u0119 te\u017c postrzeganie przez Kerstena misji historyka. Doszed\u0142 do wniosku, \u017ce historiografia nie mo\u017ce by\u0107 ca\u0142kowicie oderwana od tradycji utrwalonej w danej spo\u0142eczno\u015bci. <\/p>\n

Adam Kersten mia\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas ugruntowan\u0105 pozycj\u0119 jednego z najwybitniejszych znawc\u00f3w dziej\u00f3w Polski nowo\u017cytnej, zw\u0142aszcza XVII w. By\u0142 autorem wielu ksi\u0105\u017cek. Napisa\u0142 m.in. biografi\u0119 Stefana Czarnieckiego, liczne ksi\u0105\u017cki o wojnach Polski ze Szwedami, zajmowa\u0142 si\u0119 te\u017c histori\u0105 powszechn\u0105 i metodologi\u0105 historii. Ten ceniony badacz by\u0142 te\u017c wzi\u0119tym popularyzatorem historii. Jako konsultant historyczny wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 ekranizacj\u0119 \u201dPana Wo\u0142odyjowskiego\u201d, by\u0142 jednym ze scenarzyst\u00f3w \u201dPotopu\u201d, spod jego pi\u00f3ra wysz\u0142o te\u017c kilka podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych i opracowa\u0144 przekrojowych.<\/p>\n

Wyk\u0142ady w TKN<\/strong><\/p>\n

Krystyna i Adam Kerstenowie w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 zaanga\u017cowali si\u0119 w drugiej po\u0142owie lat 70. Ona wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142a niezale\u017cne seminarium naukowe po\u015bwi\u0119cone najnowszej historii Polski i w 1975 roku podpisa\u0142a list siedmiu<\/a> intelektualist\u00f3w do Edwarda Gierka, zawieraj\u0105cy apel o przeprowadzenie reform politycznych. On by\u0142 jednym z sygnatariuszy og\u0142oszonej 12 lutego 1978 roku deklaracji za\u0142o\u017cycielskiej Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych, kt\u00f3re organizowa\u0142o w prywatnych mieszkaniach wyk\u0142ady naukowc\u00f3w zwi\u0105zanych z opozycj\u0105 demokratyczn\u0105. Kersten w ramach TKN prowadzi\u0142 kilka cykli wyk\u0142ad\u00f3w z historii. Oboje nale\u017celi do aktywnych cz\u0142onk\u00f3w towarzystwa: organizowali jego spotkania i przechowywali jego materia\u0142y. <\/p>\n

Jednocze\u015bnie Adam Kersten mimo jawnej kontestacji polityki w\u0142adz nie chcia\u0142 odej\u015b\u0107 z PZPR. Mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce partia b\u0119dzie zdolna do reform. \u0141\u0105czenie aktywno\u015bci opozycyjnej i cz\u0142onkostwa w PZPR nie trwa\u0142o jednak d\u0142ugo. W maju 1978 r. Podstawowa Organizacja Partyjna PZPR Wydzia\u0142u Humanistycznego UMCS usun\u0119\u0142a Kerstena z partii. <\/p>\n

W notatce z rozmowy wysokiego funkcjonariusza Departamentu III MSW z ministrem nauki Januszem G\u00f3rskim mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce cz\u0142onek rz\u0105du nie by\u0142 zadowolony z decyzji POP-u. Oceni\u0142 \u201edzia\u0142ania UMCS w stosunku do prof. A[dama] Kerstena jako zbyt pochopne, wskazuj\u0105c na celowo\u015b\u0107 podj\u0119cia dialogu celem zbli\u017cenia w[y\u017cej] w[ymienionego] w kierunku akceptacji polityki partii oraz zmian\u0119 jego motywacji w stosunku do TKN\u201d.<\/p>\n

Pr\u00f3ba przywo\u0142ania profesora do porz\u0105dku nie powiod\u0142a si\u0119. Adam Kersten by\u0142 najsilniej zaanga\u017cowanym w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 pracownikiem UMCS. Kierownictwo uniwersytetu oraz sekretarz ds. nauki KW PZPR regularnie prowadzili z Kerstenem \u201erozmowy dyscyplinuj\u0105ce\u201d. W czasie jednej z nich \u2014 jak wynika z zachowanej notatki \u2014 profesor mia\u0142 o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce nie b\u0119dzie prowadzi\u0142 \u017cadnej dzia\u0142alno\u015bci w ramach TKN w \u015brodowiskach uczelni Lublina. Czy by\u0142o to ust\u0119pstwo? Deklaracja mog\u0142a by\u0107 sprytnym wybiegiem \u2014 wyk\u0142ady w ramach TKN Kersten wyg\u0142asza\u0142 w Warszawie i nie zamierza\u0142 z nich rezygnowa\u0107.<\/p>\n

Nie chcia\u0142 ust\u0119powa\u0107 w\u0142adzy<\/strong><\/p>\n

O tym, jak profesor traktowa\u0142 dyscyplinuj\u0105ce dzia\u0142ania, \u015bwiadcz\u0105 s\u0142owa naczelnika Wydzia\u0142u III w Komendzie Wojew\u00f3dzkiej MO w Lublinie, kt\u00f3ry we wrze\u015bniu 1979 r. pisa\u0142, \u017ce \u201ewielokrotnie podejmowane pr\u00f3by przez innych pracownik\u00f3w naukowych historii UMCS odci\u0105gni\u0119cia prof. Kerstena od dzia\u0142alno\u015bci w TKN nie da\u0142y \u017cadnych rezultat\u00f3w, figurant odmawia\u0142 jakichkolwiek rozm\u00f3w i dyskusji na ten temat, stwierdzaj\u0105c, \u017ce to jest jego prywatna sprawa\u201d. Funkcjonariusz zwr\u00f3ci\u0142 jednocze\u015bnie uwag\u0119, \u017ce Kersten dotrzymywa\u0142 obietnicy nieprowadzenia dzia\u0142a\u0144 w ramach TKN w Lublinie.<\/p>\n

W\u0142adze przywi\u0105zywa\u0142y do tej kwestii du\u017c\u0105 wag\u0119, nie dostrzegaj\u0105c, \u017ce profesor tak w Warszawie, jak i w Lublinie rozwija\u0142 sw\u0105 opozycyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Nie zamierza\u0142 i\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa. Kersten od pocz\u0105tku istnienia TKN by\u0142 \u2014 inaczej ni\u017c niekt\u00f3rzy jego cz\u0142onkowie \u2014 przeciwnikiem taktycznych ust\u0119pstw wobec w\u0142adzy poprzez rezygnacj\u0119 z niekt\u00f3rych zagadnie\u0144 czy wyk\u0142adowc\u00f3w. Cz\u0142onkowie TKN spierali si\u0119, w jakim stopniu towarzystwo ma wi\u0105za\u0107 si\u0119 z opozycj\u0105 i prowokowa\u0107 w\u0142adze \u201etrudnymi tematami\u201d. Marian Brandys zanotowa\u0142, \u017ce w czasie jednej z dyskusji w marcu 1978 roku na argumenty zwolennik\u00f3w umiaru Kersten odpowiedzia\u0142: \u201eNie wyobra\u017cam sobie taktycznego wyk\u0142adu z najnowszej historii Polski\u201d. <\/em><\/p>\n

Inna sprawa, \u017ce w\u0142adze te\u017c nie by\u0142y ugodowe. Jesieni\u0105 1978 roku i wiosn\u0105 1979 roku wyk\u0142ady Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych, zw\u0142aszcza te prowadzone przez Jacka Kuronia, przerywa\u0142y przez brutalne ataki dzia\u0142aczy Socjalistycznego Zwi\u0105zku Student\u00f3w Polskich. Boj\u00f3wkarze zak\u0142\u00f3cali zaj\u0119cia, obra\u017cali uczestnik\u00f3w, niekt\u00f3rych nawet bili. Przemoc os\u0142ab\u0142a po tym, jak Jacek Kuro\u0144 i Adam Michnik zawiesili swoje wyk\u0142ady. <\/p>\n

Ostatnie naj\u015bcie aktywist\u00f3w SZSP mia\u0142o miejsce 21 maja 1979 roku w\u0142a\u015bnie podczas wyk\u0142adu Adama Kerstena. Wydarzenie zosta\u0142o opisane w wydawanym w drugim obiegu \u201eKomunikacie\u201d KSS \u201eKOR\u201d. W trakcie wyk\u0142adu na temat obrazu historii w podr\u0119cznikach polskich do sali wtargn\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t os\u00f3b. Boj\u00f3wkarze uniemo\u017cliwili przeprowadzenie wyk\u0142adu, a nast\u0119pnie napadli na sekretarza TKN i cz\u0142onka KOR Andrzeja Celi\u0144skiego. Pr\u00f3bowali \u2014 bezskutecznie \u2014 zabra\u0107 mu kaset\u0119 magnetofonow\u0105 z nagraniem zaj\u015bcia. <\/p>\n

Nawet to dramatyczne wydarzenie nie wp\u0142yn\u0119\u0142o na postaw\u0119 Kerstena, kt\u00f3ry latem 1979 r. wraz z m.in. Jerzym Jedlickim sprzeciwi\u0142 si\u0119 decyzji o zaprzestaniu prowadzenia wyk\u0142ad\u00f3w otwartych, gdy\u017c postrzega\u0142 j\u0105 jako faktyczn\u0105 likwidacj\u0119 TKN. <\/p>\n

\n

\u201eLord Komfort\u201d<\/strong><\/p>\n

O znacz\u0105cej pozycji Adama Kerstena w TKN \u015bwiadczy to, \u017ce w 1979 r. Komisja Programowa zleci\u0142a mu nadz\u00f3r nad publikacjami towarzystwa. Profesor wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Grzegorzem Bogut\u0105, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 Niezale\u017cnej Oficyny Wydawniczej oraz z lubelskim wydawnictwem \u201eSpotkania\u201d. Odpowiada\u0142 m.in. za przygotowanie broszur z tekstami wyk\u0142ad\u00f3w TKN, stenogram\u00f3w z dyskusji: J\u0119zyk propagandy<\/em> Micha\u0142a G\u0142owi\u0144skiego i Jaka historia literatury jest nam dzisiaj potrzebna<\/em> Tomasza Burka, a tak\u017ce wyboru pism Tomasa Masaryka. Opracowa\u0142 te\u017c zbi\u00f3r artyku\u0142\u00f3w z sowieckiej \u201ePrawdy\u201d z wrze\u015bnia 1939 roku wydany przez NOW-\u0105.<\/p>\n

Z czasem to w\u0142a\u015bnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci Kerstena. W 1979 roku za\u0142o\u017cy\u0142 wydawnictwo NOW-a 2<\/a>, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142o do stanu wojennego. Zajmowa\u0142 si\u0119 zdobywaniem materia\u0142\u00f3w drukarskich oraz organizacj\u0105 transport\u00f3w. Andrzej Drawicz wspomina\u0142<\/a>: <\/p>\n

Na wezwanie trzeba si\u0119 by\u0142o szybko zebra\u0107, jecha\u0107 we wskazane miejsce, \u0142adowa\u0107 do samochodu papier, wydruki czy matryce, dok\u0105d\u015b je zawie\u017a\u0107, adres od razu zapomnie\u0107. Czasem co\u015b si\u0119 rwa\u0142o, albo jakie\u015b \u0142\u0105cza nawala\u0142y, albo broszurka by\u0142a prawie nieczytelna. Adam wpada\u0142 w pasj\u0119, zw\u0142aszcza gdy inni TKN-owcy przyjacielsko docinali. Ale interes jednak szed\u0142 [\u2026] On to wszystko ogarnia\u0142.<\/p>\n

NOW-a 2 nie by\u0142a du\u017cym wydawnictwem, a Kersten jako jedyny zna\u0142 wszystkich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, st\u0105d jego historia nie jest prosta do opisania. Pod szyldem kierowanej przez niego \u201efirmy\u201d ukaza\u0142 si\u0119 cykl wyk\u0142ad\u00f3w TKN, m.in. \u201eForma i tre\u015b\u0107 umowy spo\u0142ecznej\u201d Jerzego Jedlickiego, \u201eJ\u00f3zef Pi\u0142sudski. Ewolucja my\u015bli politycznej\u201d Marcina Kr\u00f3la, \u201e\u017bycie naukowe a monopol w\u0142adzy (casus \u0141ysenko)\u201d Stefana Amsterdamskiego. Pod koniec 1981 r. NOW-a 2 przygotowywa\u0142a potencjalny przeb\u00f3j podziemnego rynku \u2014 offsetowe wydanie \u201eKuriera z Warszawy\u201d Jana Nowaka-Jeziora\u0144skiego. Niestety druk przerwa\u0142o wprowadzenie stanu wojennego.<\/p>\n

Jednak upowszechnianie wa\u017cnych wyk\u0142ad\u00f3w i debat historyczno-spo\u0142ecznych to niejedyna zas\u0142uga profesora. Adam Kersten jako jeden z pierwszych zastosowa\u0142 i rozpowszechni\u0142 popularn\u0105 p\u00f3\u017aniej metod\u0119 dodawania do farby drukarskiej pasty do prania \u201eKomfort\u201d. Ten u\u0142atwiaj\u0105cy druk pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych innowacji drugiego obiegu, a jego autor otrzyma\u0142 \u017cartobliwy pseudonim \u201eLord Komfort<\/a>\u201d. <\/p>\n

Kiedy\u015b jego \u017cona oburzy\u0142a si\u0119: “Nied\u0142ugo w og\u00f3le Komfortu nie b\u0119dzie, bo wszystko wykupujecie do druku”. <\/em><\/p>\n

A na to Adam Kersten jej odpowiedzia\u0142: “Moja droga, by\u0107 mo\u017ce zu\u017cywamy ca\u0142\u0105 past\u0119, ale za to, \u017ce w sklepach nie ma kie\u0142basy, to ju\u017c naprawd\u0119 nie my odpowiadamy”<\/em> <\/p>\n

\u2014 wspomina\u0142 Wojciech Samoli\u0144ski, jeden z \u00f3wczesnych lubelskich drukarzy \u201eSpotka\u0144\u201d.<\/p>\n

\n

Od \u201eSolidarno\u015bci\u201d do NZS<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza wymaga\u0142a nieustannego zaanga\u017cowania, Kerstenowi udawa\u0142o si\u0119 dzia\u0142a\u0107 na wielu polach. Mo\u017cna zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjna wype\u0142nia\u0142a mu ca\u0142y czas. Po sierpniu 1980 roku by\u0142 doradc\u0105 kilku komisji zak\u0142adowych NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, cz\u0142onkiem Rady Programowej O\u015brodka Bada\u0144 Spo\u0142ecznych Regionu \u015arodkowo-Wschodniego \u201dS\u201d, uczestniczy\u0142 w tworzeniu Komisji Porozumiewawczej Nauczycieli i ko\u0142a \u201eSolidarno\u015bci\u201d przy Wydziale Humanistycznym UMCS, a w ramach Wszechnicy Robotniczej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d poprowadzi\u0142 kilkana\u015bcie wyk\u0142ad\u00f3w z historii Polski. <\/p>\n

Jednocze\u015bnie aktywnie pomaga\u0142 m\u0142odym kontestatorom. Wspiera\u0142 powstaj\u0105ce Niezale\u017cne Zrzeszenie Student\u00f3w w Lublinie, a we wrze\u015bniu 1980 r. by\u0142 wsp\u00f3\u0142wydawc\u0105 (z m.in. Jerzym Jedlickim) o\u015bwiadczenia w sprawie powo\u0142ywania samorz\u0105dnych organizacji studenckich, kt\u00f3re by\u0142o szeroko kolportowane we wszystkich o\u015brodkach akademickich. <\/p>\n

Historia w s\u0142u\u017cbie polityki?<\/strong><\/p>\n

Kersten by\u0142 popularny i spe\u0142nia\u0142 si\u0119 jako popularyzator historii (w grudniu 1980 r. dziennikarka lubelskiej rozg\u0142o\u015bni uslyszala<\/a> ode\u0144: “Prosz\u0119 pani, ja na t\u0119 chwil\u0119 i na to audytorium czeka\u0142em 25 lat\u201d<\/em>), ale mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce zainteresowanie jego wyk\u0142adami i publikacjami wynika\u0142o z kontekstu politycznego a nie nag\u0142ego wzrostu zainteresowania akademick\u0105 histori\u0105. W jednym z wywiad\u00f3w t\u0142umaczy\u0142: <\/p>\n

\n

Odpowiedzia\u0142em po prostu na pro\u015bb\u0119 Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w UMCS. Takiemu zam\u00f3wieniu spo\u0142ecznemu si\u0119 nie odmawia [\u2026] Oni przybyli na wiec polityczny, poniewa\u017c wcze\u015bniej zaprotestowa\u0142em publicznie przeciwko pr\u00f3bie zerwania pierwszego organizacyjnego zebrania Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w UMCS, czyni\u0105c to zreszt\u0105 ostro, w j\u0119zyku, do jakiego Lublin nie jest przyzwyczajony. Wi\u0119c ci m\u0142odzi ludzie przybyli nie tyle na wyk\u0142ad popularnonaukowy, ile raczej na powt\u00f3rk\u0119 wspomnianej przed chwil\u0105 sytuacji. No i spotka\u0142o ich chyba wielkie rozczarowanie. Mam nadziej\u0119, \u017ce kolejnych wyk\u0142ad\u00f3w wys\u0142ucha mniej os\u00f3b, ale rzeczywi\u015bcie zainteresowanych histori\u0105.<\/em><\/p>\n<\/dl>\n

Myli\u0142 si\u0119 \u2014 jego wyk\u0142ady nadal by\u0142y w Lublinie wydarzeniem, a studenci ch\u0119tnie na nie ucz\u0119szczali. <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W ich \u015brodowisku by\u0142 zreszt\u0105 prawdziwym autorytetem. Znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d wyk\u0142adowc\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli wyk\u0142ada\u0107 na utworzonym w listopadzie 1981 r. Ma\u0142ym Uniwersytecie NZS. Jesieni\u0105 1981 r. wspiera\u0142 strajk lubelskich student\u00f3w<\/a>, kt\u00f3rzy przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do protest\u00f3w przeciwko piastowaniu przez prof. Micha\u0142a Hebd\u0119 stanowiska rektora Wy\u017cszej Szkole In\u017cynierskiej w Radomiu.  Z ich wspomnie\u0144 wynika, \u017ce wsparcie profesora by\u0142o dla nich wa\u017cne. M\u0142odzi opozycjoni\u015bci brali te\u017c pod uwag\u0119 jego opinie \u2014 uchwa\u0142\u0119 ko\u0144cz\u0105c\u0105 protest przyj\u0119to na wniosek Kerstena. <\/p>\n

Wprowadzenie stanu wojennego nie przerwa\u0142o aktywno\u015bci profesora. Nadal wspiera\u0142 opozycj\u0119. Uda\u0142o mu si\u0119 przechowa\u0107 kupiony nielegalnie papier dla NOW-ej 2 (ukrywa\u0142 go w piwnicach znajomych na warszawskim Ursynowie) i kontynuowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnictwa. Kerstenowi wiele zawdzi\u0119cza te\u017c jedno z najpopularniejszych pism podziemnych, \u201dTygodnik Wojenny\u201d, kt\u00f3ry korzysta\u0142 z przechowanych przez profesora materia\u0142\u00f3w. <\/p>\n

Podziemn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Adama Kerstena przerwa\u0142a przedwczesna \u015bmier\u0107 w styczniu 1983 r.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Olaszek Jan Olaszek \u2014 pracownik Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, doktorant w Instytucie Historii PAN i cz\u0142onek zarz\u0105du Stowarzyszenia \u201eArchiwum Solidarno\u015bci\u201d.…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1219","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1219"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1228,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1219\/revisions\/1228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}