26 kwietnia mija 90. rocznica urodzin profesora Adama Kerstena, historyka nowo\u017cytno\u015bci, zw\u0142aszcza XVII wieku, przez wiele lat zwi\u0105zanego z lubelskim UMCS, aktywnego dzia\u0142acza Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych, za\u0142o\u017cyciela wydawnictwa Nowa-2, przedwcze\u015bnie zmar\u0142ego 11 stycznia 1983 roku. Wi\u0119cej na temat jego biografii i dzie\u0142ach mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie Fundacji Kersten\u00f3w. <\/p>\n
Janusz Tazbir wspomina\u0142 15 lat po jego \u015bmierci: <\/p>\n
By\u0142 znakomitym historykiem prowadz\u0105cym gruntowne badania \u017ar\u00f3d\u0142owe i maj\u0105cym odwag\u0119 rewidowa\u0107 pewne utarte pogl\u0105dy Ale by\u0142 kim\u015b wi\u0119cej. Jakub Burckhardt mawia\u0142, \u017ce ka\u017cde pokolenie pisze w istocie histori\u0119 swoich czas\u00f3w. Prof. Kersten by\u0142 tego przyk\u0142adem. Bez uszczerbku dla prawdy historycznej potrafi\u0142 wprowadza\u0107 do swych rozwa\u017ca\u0144 tematy aktualne. Przecie\u017c monografia Radziejowskiego to w istocie studium zdrady i dramatycznych wybor\u00f3w politycznych dokonywanych pod presj\u0105 \u015bmiertelnego zagro\u017cenia pa\u0144stwa. A trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce profesor Kersten ko\u0144czy\u0142 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 w okresie stanu wojennego, gdy tak ostro stan\u0119\u0142y problemy zagro\u017cenia bytu pa\u0144stwowego i toczy\u0142y si\u0119 spory o kolaboracj\u0119.<\/p>\n
Dzisiaj chc\u0119 si\u0119 skupi\u0107 na my\u015blach zawartych w\u0142a\u015bnie w tej monografii, kt\u00f3r\u0105 on sam uwa\u017ca\u0142 za swoje opus magnum,<\/em> aczkolwiek wstrzymywana przez cenzur\u0119, ukaza\u0142a si\u0119 dopiero pi\u0119\u0107 lat po jego \u015bmierci \u2013 Hieronim Radziejowski. Studium w\u0142adzy i opozycji<\/em> (s. 597\u2013599):<\/p>\n [\u2026] wbrew pogl\u0105dom historyk nie mo\u017ce by\u0107 s\u0119dzi\u0105, mo\u017ce tylko odtwarza\u0107 oceny przesz\u0142o\u015bci. Oceny: dobry\u2013z\u0142y, pozytywny\u2013negatywny, nie wspominaj\u0105c nawet o okre\u015bleniach post\u0119powy\u2013wsteczny, s\u0105 zawsze nie tylko subiektywne, to oczywiste, ale musz\u0105 te\u017c by\u0107 prezentyzacj\u0105 historii, odniesieniem przesz\u0142o\u015bci do czas\u00f3w, w kt\u00f3rych dokonywana jest analiza. Musz\u0105 te\u017c szybko si\u0119 dezaktualizowa\u0107. Pisz\u0105c \u201ehistoryk nie mo\u017ce by\u0107 s\u0119dzi\u0105\u201d, jestem \u015bwiadom, \u017ce cokolwiek by czyni\u0142, aby tego unikn\u0105\u0107, zawsze nim pozostanie, chce tego czy nie chce, nie ma bowiem badania bez pr\u00f3by oceny, bez subiektywnego stosunku do odczytywanego przekazu, wreszcie bez ogl\u0105dania historii przez pryzmat w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144. Wa\u017cna jest przede wszystkim \u015bwiadomo\u015b\u0107 tej zale\u017cno\u015bci, badacz, kt\u00f3ry twierdzi, \u017ce potrafi przekaza\u0107 w pe\u0142ni subiektywn\u0105 ocen\u0119, mo\u017ce by\u0107 przyr\u00f3wnany do s\u0119dziego, kt\u00f3ry wydaje wyrok zgodny z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad tym, \u017ce prawo, na podstawie kt\u00f3rego go feruje, jest spo\u0142ecznie okre\u015blone i przemijaj\u0105ce.<\/p>\n A wi\u0119c nie s\u0105d i nie wyrok, a jedynie odtworzenie wielu minionych i wsp\u00f3\u0142czesnych s\u0105d\u00f3w i wyrok\u00f3w, a tak\u017ce pr\u00f3ba odpowiedzi, bardzo subiektywnej, na zupe\u0142nie inne pytania, przede wszystkim jedno podstawowe dla historyka, kt\u00f3ry chce dostrzec ca\u0142y las, nie tylko jedno drzewo \u2013 dlaczego? Usi\u0142owanie ukazania mechanizm\u00f3w spo\u0142ecznych w\u0142a\u015bciwych epoce, \u00f3wczesnych postaw i dopiero przez ich pryzmat analiza zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3rych sami autorzy cz\u0119sto nie mogli dostrzec. [\u2026]<\/p>\n A wi\u0119c \u201ekiedy\u015b\u201d, w wyidealizowanej [przez Jana II Sobieskiego] przesz\u0142o\u015bci, szlacheck\u0105 Rzecz\u0105pospolit\u0105 wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzili ludzie godni i zas\u0142u\u017ceni, za\u015b w czasie panowania tego fatalnego kr\u00f3la [Jana Kazimierza Wazy] \u2013 niegodni, wykorzystuj\u0105cy ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 dla osobistych korzy\u015bci i kariery, \u201efawor\u00f3w pa\u0144skich\u201d, jak to okre\u015bli\u0142 w\u0142a\u015bnie Sobieski.<\/p>\n Ile\u017c gorzkiej \u015bwiadomo\u015bci post\u0119puj\u0105cego upadku wyziera z poezji politycznej ostatnich lat panowania Jana Kazimierza. Zacytujmy tylko jeden utw\u00f3r, Karoca nowo wystawiona wyjazdu pan\u00f3w konsyliarz\u00f3w koronnych na uznanie utrapionej ojczyzny i ratunku<\/em>:<\/p>\n I nast\u0119puje sze\u015b\u0107 koni w karocy: 26 kwietnia 2020<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Beata Bi\u0144ko 26 kwietnia mija 90. rocznica urodzin profesora Adama Kerstena, historyka nowo\u017cytno\u015bci, zw\u0142aszcza XVII wieku, przez wiele lat zwi\u0105zanego…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1229","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1229"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2074,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1229\/revisions\/2074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n Pierwszy ko\u0144 siod\u0142owy: Spustoszenie,
\n Drugi ko\u0144 nar\u0119czny: Swawola,
\n Trzeci ko\u0144 lejcowy: Ob\u0142uda,
\nCzwarty ko\u0144 szwarcowy: Zepsucie prawa,
\nPi\u0105ty ko\u0144 forytarski siod\u0142owy: Zlekcewa\u017cenie zas\u0142u\u017conych,
\nSz\u00f3sty ko\u0144 forytarski nar\u0119czny: Wyr\u00f3\u017cnienie niegodnych.<\/em> [\u2026]<\/small><\/p>\n