{"id":2288,"date":"2024-10-27T21:43:27","date_gmt":"2024-10-27T20:43:27","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=2288"},"modified":"2024-10-27T21:59:20","modified_gmt":"2024-10-27T20:59:20","slug":"stefan-czarniecki-1599-1665-od-autora","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/stefan-czarniecki-1599-1665-od-autora\/","title":{"rendered":"Stefan Czarniecki 1599\u20131665. Od Autora"},"content":{"rendered":"

ADAM KERSTEN<\/p>\n

Do napisania tej ksi\u0105\u017cki nie sk\u0142oni\u0142a mnie bynajmniej popularno\u015b\u0107 postaci bohatera. Przy dok\u0142adniejszym badaniu bohaterskie jednostki zawsze staj\u0105 si\u0119 o wiele mniej boskie, mniej idealne, ni\u017c to si\u0119 zwyk\u0142o przyjmowa\u0107. Je\u015bli nie nak\u0142ada si\u0119 na ich postacie nowej pow\u0142oki lakieru, ale stara si\u0119 odtworzy\u0107 prawdziwe \u017cycie, okazuj\u0105 si\u0119 nie p\u00f3\u0142bogami, lecz zwyk\u0142ymi \u015bmiertelnikami. S\u0105 to ludzie albo m\u0105drzy, albo odwa\u017cni, albo wybitnie utalentowani, ale tylko ludzie. Historyk staje przed dylematem: jak odmalowa\u0107 posta\u0107? Czy da\u0107 jej now\u0105, bardzo grub\u0105, b\u0142yszcz\u0105c\u0105 pow\u0142ok\u0119, tak grub\u0105, by Czytelnik nie odr\u00f3\u017cni\u0142 nawet rys\u00f3w twarzy, czy te\u017c wybra\u0107 drug\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107; naszkicowa\u0107 inny obraz, nieznany i na pierwszy rzut oka nawet nieprzyjemny, ale prawdziwy i po dok\u0142adniejszym poznaniu mo\u017ce bardziej godny podziwu ni\u017c poprzedni.<\/p>\n

Na nowo odtworzona sylwetka Stefana Czarnieckiego jest nieco inna od tej, kt\u00f3r\u0105 w polskiej historiografii opisywano przez lat trzysta. To jeden z wielu, bardzo wielu, zawodowych \u017co\u0142nierzy feudalnej Rzeczypospolitej, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 przej\u015b\u0107 drog\u0119 od zwyk\u0142ego \u201etowarzysza chor\u0105gwi kozackiej\u201d do bu\u0142awy hetma\u0144skiej. Ta droga w\u0142a\u015bnie stanowi podstawowy problem pracy. I dlatego te\u017c nie jest to tylko biografia osoby. Jak mog\u0142em, stara\u0142em si\u0119 odtworzy\u0107 nie tylko \u017cycie hetmana, ale i niezwykle interesuj\u0105cej \u017co\u0142nierskiej spo\u0142eczno\u015bci szlacheckiej XVII wieku. Moj\u0105 ambicj\u0105 by\u0142o ukazanie dzia\u0142a\u0144 i my\u015bli, zrozumienie motor\u00f3w post\u0119powania ca\u0142ej warstwy spo\u0142ecznej. Napisana ksi\u0105\u017cka jest jeszcze jednym krokiem w pr\u00f3bie zbadania nie tylko zawik\u0142anych czyn\u00f3w, ale te\u017c zawik\u0142anych my\u015bli ludzi tego wieku.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Stawiaj\u0105c przed sob\u0105 taki cel, nie mog\u0142em napisa\u0107, i nie napisa\u0142em \u201epracy historyczno-wojskowej\u201d. Czytelnik nie znajdzie tu dok\u0142adnych analiz militarnych ani oceny sztuki wojennej Stefana Czarnieckiego. Pisz\u0119 o tym ju\u017c na pierwszej stronie, poniewa\u017c nauczony do\u015bwiadczeniem poprzednik\u00f3w zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce wiele os\u00f3b braki te powa\u017cnie rozczaruj\u0105. Inna sprawa, czy zawsze udawa\u0142o mi si\u0119 zachowa\u0107 proporcje, kt\u00f3re widzia\u0142bym najch\u0119tniej.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

Pragn\u0119 tu z\u0142o\u017cy\u0107 najserdeczniejsze podzi\u0119kowania pracownikom pa\u0144stwowej sieci archiw\u00f3w i bibliotek. By\u0142em zawsze czytelnikiem wprost niezno\u015bnym, \u017c\u0105daj\u0105cym dziesi\u0105tk\u00f3w wolumin\u00f3w, niecierpliwym i cz\u0119sto m\u0119cz\u0105cym. Niekiedy szczerze nie lubili\u015bmy si\u0119. Ja dlatego, \u017ce nie otrzymywa\u0142em wszystkiego, com chcia\u0142 dosta\u0107, oni dlatego \u017ce zabiera\u0142em im ich cenny czas. Nie mam wyrzut\u00f3w sumienia i przy podzi\u0119kowaniu niech przyjm\u0105 zapewnienie, \u017ce jeszcze nieraz zechc\u0119 korzysta\u0107 z ich trudnej i ci\u0119\u017ckiej pracy.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 te\u017c serdecznie prof. dr. W\u0142adys\u0142awowi Czapli\u0144skiemu za cenne uwagi i udost\u0119pnienie kilkunastu not z archiwum berli\u0144skiego, a tak\u017ce ze spalonych r\u0119kopis\u00f3w Biblioteki Ordynacji Krasi\u0144skich.<\/p>\n

Praca ta na d\u0142ugo przed drukiem by\u0142a tak\u017ce przedmiotem dyskusji na kilku posiedzeniach seminarium historii wojskowo\u015bci, kierowanych przez prof. Stanis\u0142awa Herbsta, za co bardzo dzi\u0119kuj\u0119 i Profesorowi, i Jego uczniom. Z natury rzeczy wszyscy polemi\u015bci zarzucali mi braki i niepe\u0142ne om\u00f3wienia zagadnie\u0144 sztuki wojennej i problematyki historyczno-gospodarczej. Chcia\u0142bym wi\u0119c jeszcze raz podkre\u015bli\u0107 \u2013 je\u015bli ju\u017c musimy klasyfikowa\u0107 biografi\u0119 Stefana Czarnieckiego \u2013 nie jest to ksi\u0105\u017cka o historii wojskowo\u015bci, ale o spo\u0142ecznym \u017cyciu szlachty i awansie \u017co\u0142nierzy szlacheckich w XVII wieku.<\/p>\n

Otwock, pa\u017adziernik 1960<\/em><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Adam Kersten, Stefan Czarniecki 1599\u20131665<\/em>, wyd. 2, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2006, s. 5\u20136.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ADAM KERSTEN Do napisania tej ksi\u0105\u017cki nie sk\u0142oni\u0142a mnie bynajmniej popularno\u015b\u0107 postaci bohatera. Przy dok\u0142adniejszym badaniu bohaterskie jednostki zawsze staj\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2288","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2288"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2299,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2288\/revisions\/2299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}