{"id":824,"date":"2020-07-22T23:24:50","date_gmt":"2020-07-22T22:24:50","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=824"},"modified":"2020-07-22T23:24:50","modified_gmt":"2020-07-22T22:24:50","slug":"polacy-zydzi-komunizm-ksiazka-nie-tylko-jubileuszowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/polacy-zydzi-komunizm-ksiazka-nie-tylko-jubileuszowa\/","title":{"rendered":"Polacy, \u017bydzi, komunizm Ksiazka nie tylko jubileuszowa"},"content":{"rendered":"
Andrzej Garlicki<\/h5>\n

Andrzej Garlicki jest profesorem w Instytucie Informacji Naukowej i Studi\u00f3w Bibliologicznych Wydzia\u0142u Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje si\u0119 histori\u0105 najnowsz\u0105 Polski. W latach 1963-1981 by\u0142 cz\u0142onkiem kolegium tygodnika\u00a0Kultura<\/em>, a od 1982 pracowa\u0142 w\u00a0Polityce<\/a><\/em>.<\/small><\/p><\/blockquote>\n

Ksi\u0119ga ofiarowana profesor Krystynie Kerstenowej przez przyjaci\u00f3\u0142, koleg\u00f3w i uczni\u00f3w z okazji Jej jubileuszu ma szanse wpisa\u0107 si\u0119 na trwa\u0142e do naszej historiografii. Zawiera bowiem teksty odnosz\u0105ce si\u0119 do \u017cywo dyskutowanych problem\u00f3w naszej najnowszej historii: komunizmu i problematyki \u017cydowskiej. Nie jest to oczywi\u015bcie przypadkiem, bo w obu tych kwestiach osi\u0105gni\u0119cia badawcze i refleksje metodologiczne Krystyny Kerstenowej maj\u0105 warto\u015b\u0107 trudn\u0105 do przecenienia.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo nic nie wskazywa\u0142o, \u017ce zajmie si\u0119 t\u0105 problematyk\u0105. Studia historyczne uko\u0144czy\u0142a w\u00a0Uniwersytecie Warszawskim w\u00a01954\u00a0r. przedstawiaj\u0105c prac\u0119 magistersk\u0105 pt. \u201eRynek lokalny Wielunia w\u00a0XVI\u00a0w.\u201d przygotowan\u0105 na seminarium Mariana Ma\u0142owista. To by\u0142o seminarium znakomicie sposobi\u0105ce do zawodu historyka, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce niezale\u017cnie od epoki, kt\u00f3r\u0105 zamierza\u0142o si\u0119 bada\u0107. Marian Ma\u0142owist uczy\u0142 bowiem nie tylko analizy \u017ar\u00f3de\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c rzetelno\u015bci badawczej i\u00a0odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owa, kt\u00f3re to cechy s\u0105 szczeg\u00f3lnie cenne dla historyka zajmuj\u0105cego si\u0119 dziejami najnowszymi.<\/p>\n

A\u00a0t\u0105 epok\u0105 zajmuje si\u0119 Krystyna Kerstenowa od prawie p\u00f3\u0142 wieku. Pocz\u0105tkowo histori\u0105 spo\u0142eczn\u0105 Polski Ludowej (doktorat: \u201eOsadnictwo wiejskie na Pomorzu Zachodnim 1945\u20131948\u201d, habilitacja: \u201eMigracje Polak\u00f3w po II wojnie \u015bwiatowej\u201d), a\u00a0p\u00f3\u017aniej coraz bardziej histori\u0105 polityczn\u0105, czyli problematyk\u0105 szczeg\u00f3lnie kontrolowan\u0105 przez w\u0142adz\u0119. Rodzi\u0142o to nieuchronne konflikty, pog\u0142\u0119bione Jej ewolucj\u0105 polityczn\u0105. Na studiach by\u0142a \u2013 jak sama pisa\u0142a \u2013 \u201epe\u0142n\u0105 entuzjazmu dziewczyn\u0105 w\u00a0zetempowskiej koszuli i\u00a0czerwonym krawacie\u201d. Akces do PZPR traktowa\u0142a powa\u017cnie, czego wyrazem by\u0142o oddanie legitymacji partyjnej na znak protestu po interwencji w\u00a0Czechos\u0142owacji w\u00a0sierpniu 1968\u00a0r. Dowodzi\u0142o to odwagi, bo naprawd\u0119 nikt w\u00f3wczas nie przewidywa\u0142 upadku PRL. W\u00a0latach nast\u0119pnych Krystyna Kerstenowa by\u0142a atakowana przez partyjnych publicyst\u00f3w, ale jeszcze bardziej mo\u017ce zajadle przez prawicowych narodowc\u00f3w, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 czarno-bia\u0142ej wizji dziej\u00f3w PRL.<\/p>\n

We wst\u0119pie do znakomitej ksi\u0105\u017cki pt. Narodziny systemu w\u0142adzy. Polska 1943\u20131948<\/em> wydanej w\u00a01984\u00a0r. w\u00a0podziemnym Wydawnictwie Kr\u0105g, a\u00a0p\u00f3\u017aniej wielokrotnie wznawianej, pisa\u0142a:<\/p>\n

Z\u0142udzeniom tych, kt\u00f3rzy zwi\u0105zali si\u0119 z\u00a0now\u0105 w\u0142adz\u0105, nieprzyjaciele tej w\u0142adzy przeciwstawiali g\u0142\u0119bokie przekonanie, i\u017c zagra\u017ca ona wszystkiemu co polskie, niesie sowietyzacj\u0119, zagra\u017ca najbardziej drogim warto\u015bciom. Op\u00f3r by\u0142 tym samym nakazem patriotycznym. Tak, lecz czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jeden patriotyzm by\u0142 prawdziwy, a\u00a0drugi fa\u0142szywy? \u017be z\u00a0m\u0142odych ludzi, cz\u0119sto pochowanych obok siebie na cmentarzu, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas padli po obu stronach, tylko jeden by\u0142 \u00bbdobrym Polakiem\u00ab? \u017be racje ideowe tych, kt\u00f3rzy w\u0142adz\u0119 tworzyli w\u00a0imi\u0119 etosu lewicy, by\u0142y lepsze od racji tych, kt\u00f3rzy j\u0105 zwalczali tkwi\u0105c nieraz w\u00a0kr\u0119gu ideologii tradycyjnie okre\u015blanej jako prawicowa? Albo odwrotnie.<\/p>\n

Dla fundamentalist\u00f3w traktuj\u0105cych histori\u0119 jako or\u0119\u017c w\u00a0walce ideologicznej taka postawa jest nie do przyj\u0119cia. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce nie znale\u017ali si\u0119 w\u015br\u00f3d autor\u00f3w tej ksi\u0119gi. Znale\u017ali si\u0119 w\u00a0niej natomiast historycy o\u00a0r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach i\u00a0sympatiach politycznych, co jest rzecz\u0105 naturaln\u0105. W\u015br\u00f3d 25 autor\u00f3w zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi\u0105 urodzeni w\u00a0latach 50. i\u00a0p\u00f3\u017aniej, a\u00a0wi\u0119c ludzie m\u0142odzi, kt\u00f3rzy wprawdzie dorastali w\u00a0PRL, ale ju\u017c stalinizm czy Pa\u017adziernik 56 s\u0105 dla nich tylko przekazami tradycji rodzinnej. Te r\u00f3\u017cnice pokoleniowe nie znajduj\u0105 odbicia w\u00a0tekstach i\u00a0dla czytelnika spoza \u015brodowiska b\u0119d\u0105 niewidoczne.<\/p>\n

Tom otwiera tekst Jerzego Holzera (\u201eJedyna ojczyzna proletariatu \u2013 ZSRR: w\u00a0dobrym i\u00a0z\u0142ym to jest m\u00f3j kraj\u201d) stanowi\u0105cy pr\u00f3b\u0119 opisu jednego z\u00a0najwa\u017cniejszych instrument\u00f3w ideologicznych w\u00a0podporz\u0105dkowaniu ruchu komunistycznego interesom ZSRR. Proletariusze, kt\u00f3rzy wedle znanego stwierdzenia marksowskiego nie mieli ojczyzny, uzyskiwali j\u0105 w\u00a0postaci ZSRR, co by\u0142o rezultatem r\u00f3wnie\u017c zmian poj\u0119\u0107 j\u0119zykowych. Z\u00a0tego punktu widzenia bardzo interesuj\u0105cy jest artyku\u0142 Micha\u0142a G\u0142owi\u0144skiego pt. \u201eRosjanin, Niemiec, \u017byd. O\u00a0nazwach narodowo\u015bci w\u00a0PRL-owskim wys\u0142owieniu\u201d, w\u00a0kt\u00f3rych autor wykazuje stopie\u0144 ingerencji politycznej w\u00a0j\u0119zyk.<\/p>\n

Kilka tekst\u00f3w dotyczy relacji w\u0142adza\u2013spo\u0142ecze\u0144stwo. Wymieni\u0107 tu nale\u017cy spojrzenie socjologa (Miros\u0142awy Marody \u2013 \u201ePrzemiany postaw ideologicznych i\u00a0przystosowanie w\u00a0systemie komunistycznym\u201d) oraz historyka (Andrzeja Friszke \u2013 \u201ePrzystosowanie i\u00a0op\u00f3r. Rozwa\u017cania nad postawami spo\u0142ecznymi 1956\u20131970\u201d), a\u00a0r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142 Paw\u0142a Kowala omawiaj\u0105cy okoliczno\u015bci zwo\u0142ania Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u i\u00a0Dariusza Jarosza o\u00a0nastrojach robotnik\u00f3w w\u00a0latach 1956\u20131957.
\nCiekawym pomys\u0142em, kt\u00f3ry miejmy nadziej\u0119 znajdzie rozwini\u0119cie w\u00a0osobnej ksi\u0105\u017cce, jest zaproponowana przez Jerzego Eislera analiza por\u00f3wnawcza sylwetek I\u00a0sekretarzy KC PZPR. W\u00a0jakim\u015b sensie koresponduje z\u00a0tym tekstem dokonana przez Beat\u0119 Bi\u0144ko analiza pierwszego rocznika Instytutu Kszta\u0142cenia Kadr Naukowych przy KC PZPR.<\/p>\n

Wspomnianej ju\u017c problematyki \u017cydowskiej dotycz\u0105 artyku\u0142y Andrzeja Paczkowskiego (\u201e\u017bydzi w\u00a0UB: pr\u00f3ba weryfikacji stereotypu\u201d), Natalii Aleksiun (\u201eRuch syjonistyczny wobec systemu rz\u0105d\u00f3w w\u00a0Polsce w\u00a0latach 1944\u20131949\u201d), Bo\u017ceny Szaynok (\u201eWalka ze syjonizmem w\u00a0Polsce 1948\u20131953\u201d) oraz Dariusza Libionki (\u201eBrakuj\u0105ce ogniwo. Sowiecka literatura antysyjonistyczna w\u00a0Polsce przed i\u00a0po Marcu 1968\u201d).<\/p>\n

Bardzo pi\u0119kny prezent przygotowali prof. Kerstenowej autorzy ksi\u0119gi. Redakcja \u201ePolityki\u201d przy\u0142\u0105cza si\u0119 do \u017cycze\u0144 jubileuszowych.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Polityka<\/em><\/strong> 2001, nr 12.
\nhttp:\/\/archiwum.polityka.pl\/art\/polacy-zydzi-komunizm,368269.html<\/a><\/small><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Andrzej Garlicki Andrzej Garlicki jest profesorem w Instytucie Informacji Naukowej i Studi\u00f3w Bibliologicznych Wydzia\u0142u Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje si\u0119 histori\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-824","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=824"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/824\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":825,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/824\/revisions\/825"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}