{"id":827,"date":"2020-07-22T23:36:55","date_gmt":"2020-07-22T22:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/?page_id=827"},"modified":"2020-07-23T00:07:30","modified_gmt":"2020-07-22T23:07:30","slug":"pozegnania","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/pozegnania\/","title":{"rendered":"Po\u017cegnania"},"content":{"rendered":"<h2 id=\"Polska_Agencja_Prasowa\">Prof. Krystyna Kersten pochowana w Warszawie<\/h2>\n<p>W \u015brod\u0119 na Cmentarzu P\u00f3\u0142nocnym w Warszawie po\u017cegnano wybitn\u0105 historyk dziej\u00f3w najnowszych, badaczk\u0119 historii komunizmu w Polsce prof. Krystyn\u0119 Kersten. Zmar\u0142a ona w czwartek po d\u0142ugiej i ci\u0119\u017ckiej chorobie. Mia\u0142a 77 lat.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-828\" src=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-pogrzeb.jpg\" alt=\"\" width=\"693\" height=\"302\" srcset=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-pogrzeb.jpg 693w, https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-pogrzeb-300x131.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 693px) 100vw, 693px\" \/><\/p>\n<p>Uroczysto\u015bciom pogrzebowym przewodniczy\u0142 dominikanin o. Jacek Salij. S\u0142owo o zmar\u0142ej powiedzieli m.in. prof. Jerzy Jedlicki oraz ucze\u0144 pani profesor Pawe\u0142 Kowal (<a href=\"http:\/\/tematy.wyborcza.pl\/P\/1552,PiS\">PiS<\/a>).<\/p>\n<p>Krystyna Kersten z domu Go\u0142awska urodzi\u0142a si\u0119 25 maja 1931 r. w Poznaniu. Studiowa\u0142a histori\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim. Pracowa\u0142a nast\u0119pnie w Instytucie Historii <a href=\"http:\/\/tematy.wyborcza.pl\/P\/2027,PAN\">PAN<\/a>. Na studiach zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w poparcie nowego ustroju, by z czasem sta\u0107 si\u0119 jego zdecydowanym krytykiem. Z PZPR wyst\u0105pi\u0142a po inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119 w sierpniu 1968 r.<\/p>\n<p>Zajmowa\u0142a si\u0119 histori\u0105 najnowsz\u0105 Polski, zw\u0142aszcza okresem 1944 &#8211; 1956. Bada\u0142a dzieje Polski, wojenne i powojenne przesiedlenia, komunistyczny system w\u0142adzy i stosunki polsko-\u017cydowskie. Jako jedna z pierwszych badaczy przesun\u0119\u0142a na rok 1944 cezur\u0119 otwieraj\u0105c\u0105 w Polsce okres stalinizmu.<\/p>\n<p>Prof. Kerstenowa jako pierwsza podj\u0119\u0142a po latach milczenia temat pogromu kieleckiego, publikuj\u0105c na \u0142amach &#8220;Tygodnika Solidarno\u015b\u0107&#8221; w grudniu 1981 r. tekst o jego okoliczno\u015bciach i przebiegu. W swoich p\u00f3\u017aniejszych badaniach pr\u00f3bowa\u0142a wyja\u015bnia\u0107 najtrudniejsze sprawy z polsko-\u017cydowskiej historii, czego owocem by\u0142a ksi\u0105\u017cka <em>Polacy, \u017bydzi, komunizm. Anatomia p\u00f3\u0142prawd 1939\u20131968<\/em>.<\/p>\n<p>W 1997 r. na zam\u00f3wienie sejmowej Komisji Odpowiedzialno\u015bci Konstytucyjnej napisa\u0142a raport-ekspertyz\u0119 o stanie wojennym. W oparciu o bogat\u0105 baz\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 przedstawi\u0142a histori\u0119 szesnastu miesi\u0119cy &#8220;Solidarno\u015bci&#8221; z perspektywy Biura Politycznego KC PZPR i perspektywy Kremla. By\u0142a te\u017c autork\u0105 wst\u0119pu do polskiego wydania g\u0142o\u015bnej <em>Czarnej ksi\u0119gi komunizmu<\/em>.<\/p>\n<p>Niech\u0119tnie odpowiada\u0142a na propozycj\u0119 pisania tekst\u00f3w o &#8220;dziej\u0105cej si\u0119&#8221; historii Polski. Lubi\u0142a bowiem przekopa\u0107 si\u0119 przez \u017ar\u00f3d\u0142a, pozna\u0107 dok\u0142adnie fakty. &#8220;Historia musi si\u0119 troch\u0119 odle\u017ce\u0107, bo nie lubi\u0119 pracowa\u0107, nie maj\u0105c \u017ar\u00f3de\u0142. (&#8230;) Historycy mojej generacji s\u0105 w stanie lepiej zg\u0142\u0119bi\u0107 takie sprawy, jak modna obecnie kwestia \u00bbha\u0144by domowej\u00ab, tzn. postaw intelektualist\u00f3w po 1944\u20131945 r., co jest szalenie trudne do zrozumienia dla ludzi m\u0142odszych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 za sob\u0105 do\u015bwiadczenia totalitarnego&#8221; \u2013 m\u00f3wi\u0142a w 1990 r. w wywiadzie dla &#8220;Przegl\u0105du Tygodniowego&#8221;.<\/p>\n<p>Najch\u0119tniej pisa\u0142a o latach 40., o wczesnym PRL-u, np. o narodzinach systemu w\u0142adzy w Polsce w latach 1943\u20131948, o Ja\u0142cie. Sama prof. Kerstenowa uznawa\u0142a za najwa\u017cniejsz\u0105 dla swojej pracy ksi\u0105\u017ck\u0119 o repatriacji Polak\u00f3w wydan\u0105 w 1974 r.<\/p>\n<p>Jej ksi\u0105\u017cki ukazywa\u0142y si\u0119 w wydawnictwach podziemnych (m. in. w Bibliotece &#8220;Krytyki&#8221;, Wydawnictwie Kr\u0105g, Niezale\u017cnej Oficynie Wydawniczej) i za granic\u0105 (m.in. w londy\u0144skim Aneksie).<\/p>\n<p>Publikowa\u0142a pod pseudonimem Jan Bujnowski.<\/p>\n<p>Jej m\u0119\u017cem by\u0142 historyk Adam Kersten (1930\u20131983).<\/p>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>\u0179r\u00f3d\u0142o: Polska Agencja Prasowa, 16.08.2008, za portalem <a href=\"http:\/\/www.naukawpolsce.pap.pl\">Nauka w Polsce<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.naukawpolsce.pap.pl\/palio\/html.run?_Instance=cms_naukapl.pap.pl&amp;_PageID=1&amp;s=szablon.depesza&amp;dz=szablon.depesza&amp;dep=147042&amp;data=&amp;lang=PL&amp;_CheckSum=394797111\">Link do \u017ar\u00f3d\u0142a<\/a>.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<hr align=\"center\" width=\"100%\" \/>\n<h2 id=\"2\">Krystyna Kersten<strong>\u00a0\u2014 <\/strong>Kr\u00f3lowa najnowszej historii Polski<\/h2>\n<h5>Jerzy Jedlicki<\/h5>\n<p><em>&#8220;Kr\u00f3lowa najnowszej historii Polski&#8221; \u2014 tak m\u00f3wi o zmar\u0142ej wczoraj prof. Krystynie Kersten zaprzyja\u017aniony z ni\u0105 prof. Jerzy Jedlicki. <\/em><\/p>\n<p>&#8220;Sprawa polska i\u00a0dyplomacja przed i\u00a0po ja\u0142ta\u0144skiej konferencji trzech mocarstw, wojenne i\u00a0powojenne przesiedlenia ludno\u015bci w\u00a0Europie Wschodniej, polskie podziemie wojskowe i\u00a0cywilne w\u00a0oporze przeciw w\u0142adzy komunistycznej, ewolucja postaw polskiej inteligencji w\u00a0latach powojennych, pogrom \u017byd\u00f3w w\u00a0Kielcach w\u00a0lipcu 1946\u00a0r. \u2014 \u00a0to najwa\u017cniejsze punkty orientacyjne docieka\u0144 badawczych Kerstenowej&#8221; \u2014 pisa\u0142 Jedlicki w 2006 r. w &#8220;Polityce&#8221; w artykule pt. <a href=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/mistrzyni\/\"><em>Mistrzyni<\/em><\/a>.<\/p>\n<p>Mistrzyni dochowa\u0142a si\u0119 wielu uczni\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie przyjaciele, koledzy i uczniowie wydali w 2001 r. jej zadedykowan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. <em>Komunizm. Ideologia, system, ludzie<\/em>.<\/p>\n<p>Urodzi\u0142a si\u0119 w 1931 r. Najch\u0119tniej pisa\u0142a o latach 40, o wczesnym PRL-u, np. o narodzinach systemu w\u0142adzy w Polsce w latach 1943-1948, o Ja\u0142cie.<\/p>\n<p>Niech\u0119tnie odpowiada\u0142a na propozycj\u0119 tekst\u00f3w o jeszcze nowszej historii Polski. Lubi\u0142a bowiem przekopa\u0107 si\u0119 przez \u017ar\u00f3d\u0142a, pozna\u0107 dok\u0142adnie fakty.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\">\u201eHistoria musi si\u0119 troch\u0119 odle\u017ce\u0107, bo nie lubi\u0119 pracowa\u0107, nie maj\u0105c \u017ar\u00f3de\u0142. (&#8230;.) Historycy mojej generacji s\u0105 w stanie lepiej zg\u0142\u0119bi\u0107 takie sprawy, jak modna obecnie kwestia \u00abha\u0144by domowej \u00bb, tzn postaw intelektualist\u00f3w po 1944-45 r., szalenie trudne do zrozumienia dla ludzi m\u0142odszych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 za sob\u0105 do\u015bwiadczenia totalitarnego\u201d<\/p>\n<p>\u2014 m\u00f3wi\u0142a w 1990 r. w wywiadzie z Ryszard\u0105 Soch\u0105 dla \u201ePrzegl\u0105du Tygodniowego\u201d. Wspomina tam, \u017ce sama by\u0142a w PZPR. I \u017ce wyst\u0105pi\u0142a w sierpniu 1968 r. a wi\u0119c po naje\u017adzie wojsk Paktu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119. W 1981 r. \u2014 m\u00f3wi w cytowanym wywiadzie \u2014 na pro\u015bb\u0119 komisji o\u015bwiaty \u201eS\u201d zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 \u201eHistori\u0119 polityczn\u0105 Polski 1944-1956\u201d. Ukaza\u0142a si\u0119 ju\u017c w podziemiu, po wprowadzeniu stanu wojennego.<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lnie intensywnie pracowa\u0142a po 1989 r. Pisa\u0142a o powojennych wyborach intelektualist\u00f3w, o pogromie kieleckim, o przymusowych przesiedleniach. Wyda\u0142a prac\u0119 \u201ePolacy-\u017bydzi-Komunizm\u201d, Dla sejmowej komisji odpowiedzialno\u015bci konstytucyjnej napisa\u0142a w 1997 r. ekspertyz\u0119 o stanie wojennym. Pokazuje ona \u2014 pisa\u0142 prof. Jedlicki, \u017ce kolizja \u201eS\u201d i w\u0142adzy \u201eby\u0142a nieuchronna, niczym zderzenie dw\u00f3ch poci\u0105g\u00f3w jad\u0105cych naprzeciw siebie po tym samym torze&#8221;.<\/p>\n<p>Umia\u0142a patrze\u0107 z dystansu na histori\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. M\u00f3wi\u0142a Ryszardzie Socha, \u017ce stosunek Polak\u00f3w do historii \u201ejest obola\u0142y\u201d. \u017be Francuzi maj\u0105 pomniki i kat\u00f3w i ich ofiar. A \u201emy wci\u0105\u017c dokonujemy s\u0105du nad histori\u0105\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_833\" aria-describedby=\"caption-attachment-833\" style=\"width: 650px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-833\" src=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/KK_JL.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/KK_JL.jpg 650w, https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/KK_JL-300x196.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-833\" class=\"wp-caption-text\">Krystyna Kersten i Jerzy Jedlicki (Zdj\u0119cie: &#8211;)<\/figcaption><\/figure>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>Gazeta Wyborcza z dnia 2008-07-11.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<hr align=\"center\" width=\"100%\" \/>\n<h2 id=\"3\">Odesz\u0142a Krystyna<\/h2>\n<h5>Jerzy Holzer<\/h5>\n<p>Odesz\u0142a \u2014 bo odchodzi\u0142a ju\u017c od d\u0142ugiego czasu, chora i pozbawiona tej ogromnej aktywno\u015bci, jaka towarzyszy\u0142a jej przedtem przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n<p>Kiedy pozna\u0142em Krystyn\u0119 Go\u0142awsk\u0105, mia\u0142a 17 lat, by\u0142a licealistk\u0105. I doda\u0107 trzeba \u2014 dziewczyn\u0105 fascynuj\u0105cej urody. Przechodzi\u0142a wtedy w\u0142a\u015bnie od tradycji PPS, w\u00a0kt\u00f3rej wyros\u0142a, do fascynacji komunizmem. Dla niej, kt\u00f3ra straci\u0142a blisk\u0105 osob\u0119 w\u00a0Katyniu (o\u00a0tym wtedy nie wiedzia\u0142em), by\u0142a to na pewno ucieczka od wojennego i powojennego braku nadziei na lepszy \u015bwiat. Mo\u017ce sprawdzi si\u0119 ta obietnica nowego \u0142adu, rozumnego i sprawiedliwego. Mo\u017ce to prawda, nie k\u0142amstwo.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-591 alignright\" src=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/53KrystynaKersten.jpg\" alt=\"\" width=\"120\" height=\"169\" \/>Dwa lata p\u00f3\u017aniej spotkali\u015bmy si\u0119 na studiach historycznych na Uniwersytecie Warszawskim. By\u0142a studentk\u0105 znakomit\u0105, nadal zafascynowan\u0105 \u015bwietlan\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. Na historii niekt\u00f3re osoby nie mog\u0142y wybaczy\u0107 jej i\u00a0Adamowi Kerstenowi, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 wkr\u00f3tce jej m\u0119\u017cem, komunistycznego zauroczenia. Mo\u017cna zastanawia\u0107 si\u0119 nad dojrza\u0142o\u015bci\u0105 jej \u2014 mojego \u2014 pokolenia, nad jego brakiem do\u015bwiadczenia \u017cyciowego (i politycznego). Tacy byli\u015bmy.<\/p>\n<p>Koniec studi\u00f3w Krystyny zbieg\u0142 si\u0119 z\u00a0pocz\u0105tkiem postalinowskiej \u201eodwil\u017cy\u201d. Kerstenowie z\u00a0w\u0142a\u015bciwym im zapa\u0142em i energi\u0105 znale\u017ali si\u0119 w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rych aparatczycy ochrzcili p\u00f3\u017aniej mianem rewizjonist\u00f3w. Krystyna w Instytucie Historii PAN by\u0142a jedn\u0105 z\u00a0pierwszych krytycznych badaczek dziej\u00f3w Polski komunistycznej. Przygoda z rewizjonizmem sko\u0144czy\u0142a si\u0119 po inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119 w\u00a01968 r. Krystyna wraz z przyjaci\u00f3\u0142mi wyst\u0105pi\u0142a wtedy z\u00a0partii.<\/p>\n<p>\u015acieraj\u0105c si\u0119 z\u00a0cenzuralnymi ograniczeniami, czasami wybieraj\u0105c tematy mniej kontrolowane, Krystyna dotrwa\u0142a do pocz\u0105tk\u00f3w drugiego obiegu. By\u0142a w nim jedn\u0105 z\u00a0pierwszych autorek ksi\u0105\u017cek historycznych. Bra\u0142a udzia\u0142 w dyskusjach niewielkiego grona historyk\u00f3w dziej\u00f3w najnowszych, w\u015br\u00f3d nich Andrzeja Paczkowskiego, Andrzeja Friszkego, Marii Turlejskiej, Macieja Ko\u017ami\u0144skiego, Adama Michnika.<\/p>\n<p>Kiedy wybuch\u0142a III RP, Krystyna sta\u0142a si\u0119 niemal klasykiem bada\u0144. Jej <em>Narodziny systemu w\u0142adzy. Polska 1943\u20131948<\/em> ukaza\u0107 si\u0119 mog\u0142y w du\u017cym nak\u0142adzie, wkr\u00f3tce te\u017c w\u00a0USA. To jej powierzono napisanie wst\u0119pu do polskiego wydania <em>Czarnej ksi\u0119gi komunizmu<\/em>. Bra\u0142a \u017cywy udzia\u0142 w dyskusjach naukowych dotycz\u0105cych dziej\u00f3w komunistycznej Polski, m.in. zajmuj\u0105c si\u0119 kwesti\u0105 \u017cydowsk\u0105.<\/p>\n<p>Potem przysz\u0142a choroba i milczenie. Dzi\u015b pozostaje tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i pami\u0119\u0107.<\/p>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>\u0179r\u00f3d\u0142o: Gazeta Wyborcza, 11.07.2008.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<hr align=\"center\" width=\"100%\" \/>\n<h2 id=\"4\">Krystyna Kersten \u2014 rzetelna badaczka z ogromn\u0105 intuicj\u0105<\/h2>\n<h5>Rozmowa z prof. Andrzejem Paczkowskim:<\/h5>\n<p>Profesor Andrzej Paczkowski, uczestnicz\u0105cy w pogrzebie prof. Krystyny Kersten, wspomnia\u0142 j\u0105 jako &#8220;bardzo rzeteln\u0105 badaczk\u0119, z ogromn\u0105 intuicj\u0105, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 trudnych temat\u00f3w&#8221;.<\/p>\n<p>Kersten zmar\u0142a w czwartek po d\u0142ugiej i ci\u0119\u017ckiej chorobie. Mia\u0142a 77 lat.<\/p>\n<p>Prof. Paczkowski, historyk czas\u00f3w PRL, w rozmowie z PAP powiedzia\u0142, \u017ce Krystyn\u0119 Kersten &#8220;nazywano kr\u00f3low\u0105 polskiej historiografii dziej\u00f3w najnowszych i ten tytu\u0142 jest ca\u0142kowicie zas\u0142u\u017cony, poniewa\u017c ona od pocz\u0105tku swojej drogi naukowej z pasj\u0105 zajmowa\u0142a si\u0119 okresem PRL-u&#8221;.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug Paczkowskiego, zmar\u0142a tydzie\u0144 temu prof. Krystyna Kersten &#8220;nie ba\u0142a si\u0119 trudnych temat\u00f3w i co jest rzadkie, zdawa\u0142a sobie spraw\u0119 z r\u00f3\u017cnego rodzaju niebezpiecze\u0144stw, kt\u00f3re gro\u017c\u0105 historykowi&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;20 lat temu w jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi\u0142a, \u017ce do tej pory historykowi grozi\u0142o, \u017ce b\u0119dzie historykiem dworskim, ale wraz z okresem transformacji dostrzeg\u0142a, \u017ce pracy historyka grozi inne niebezpiecze\u0144stwo, mianowicie to, \u017ce historyk b\u0119dzie chcia\u0142 si\u0119 przypodoba\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu, co mo\u017ce za sob\u0105 poci\u0105ga\u0107 r\u00f3wnie z\u0142e skutki dla jego pracy&#8221; \u2014 doda\u0142 Paczkowski.<\/p>\n<p>Prof. Krystyna Kersten zajmowa\u0142a si\u0119 histori\u0105 Polski w latach czterdziestych, pisa\u0142a o narodzinach komunizmu, a tak\u017ce zajmowa\u0142a si\u0119 konferencj\u0105 ja\u0142ta\u0144sk\u0105, w wyniku kt\u00f3rej ustalono powojenny podzia\u0142 polityczny Europy.<\/p>\n<p>&#8220;Pozostawi\u0142a za sob\u0105 kilka bardzo wa\u017cnych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re do tej pory s\u0105 kanonem, je\u015bli chodzi o histori\u0119 najnowsz\u0105. Chodzi tutaj przede wszystkim o <em>Narodziny systemu w\u0142adzy 1943-1948<\/em> oraz o <em>Ja\u0142t\u0119 w polskiej perspektywie<\/em>&#8221; \u2014 m\u00f3wi\u0142 Paczkowski. Jego zdaniem, &#8220;to dwie jej najwa\u017cniejsze ksi\u0105\u017cki&#8221;.<\/p>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>\u0179r\u00f3d\u0142o: Polska Agencja Prasowa, 16.08.2008, za portalem <a href=\"http:\/\/naukawpolsce.pap.pl\">Nauka w Polsce<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.naukawpolsce.pap.pl\/palio\/html.run?_Instance=cms_naukapl.pap.pl&amp;_PageID=1&amp;s=szablon.depesza&amp;dz=szablon.depesza&amp;dep=146956&amp;data=&amp;lang=PL&amp;_CheckSum=-743547702\">Link do \u017ar\u00f3d\u0142a<\/a>.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<hr align=\"center\" width=\"100%\" \/>\n<h2 id=\"5\">Kolejna wielka strata w \u015brodowisku historyk\u00f3w polskich<\/h2>\n<h5>Rozmowa z prof. Andrzejem Friszke:<\/h5>\n<p>Prof. Andrzej Friszke uwa\u017ca, \u017ce \u015bmier\u0107 Krystyny Kersten jest &#8220;kolejn\u0105 wielk\u0105 strat\u0105 w \u015brodowisku historyk\u00f3w polskich&#8221;. Friszke w \u015brod\u0119 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w pogrzebie pani profesor.<\/p>\n<p>&#8220;Krystyna Kersten to obok Bronis\u0142awa Geremka kolejna wielka strata w \u015brodowisku historyk\u00f3w polskich. Do pewnego stopnia mieli oni nawet podobne biografie: oboje nale\u017celi do partii, oboje z tej partii wyst\u0105pili, oboje byli wybitnymi postaciami opozycji, oboje byli znakomitymi historykami&#8221; &#8211; powiedzia\u0142 w rozmowie z PAP historyk, prof. Andrzej Friszke.<\/p>\n<p>Zdaniem prof. Friszkego, Krystyna Kersten jako badacz historii odznacza\u0142a si\u0119 g\u0142\u0119bokim spojrzeniem, g\u0142\u0119bi\u0105 analizy proces\u00f3w historycznych i spo\u0142ecznych. &#8220;By\u0142a najwybitniejszym historykiem w naszym \u015brodowisku&#8221; &#8211; doda\u0142.<\/p>\n<p>Wspominaj\u0105c biografi\u0119 naukow\u0105 Krystyny Kersten zauwa\u017cy\u0142, i\u017c: &#8220;okres partyjny zaowocowa\u0142 jedn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 o historii PKWN z 1965 r., kt\u00f3rej ona sama p\u00f3\u017aniej nie lubi\u0142a&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;R\u00f3wnolegle &#8211; m\u00f3wi\u0142 Friszke &#8211; prowadzi\u0142a badania nad procesami spo\u0142ecznymi, przesiedleniami ludno\u015bci. Jej najwi\u0119ksze dzie\u0142o z tego okresu to wielka ksi\u0105\u017cka o migracjach, o repatriacjach, przesiedleniach w pierwszych latach powojennych pt. <em>Repatriacje ludno\u015bci polskiej po II wojnie \u015bwiatowej: studium historyczne<\/em>, wydana w roku 1974 w ma\u0142ym nak\u0142adzie. \u015awietnie napisana i b\u0119d\u0105ca przyk\u0142adem doskona\u0142ej socjologicznej analizy, demograficznej, statystycznej. \u015awietna rzecz. Nie do zast\u0105pienia do dnia dzisiejszego&#8221; &#8211; oceni\u0142.<\/p>\n<p>&#8220;Po oddaniu legitymacji partyjnej w 1968 roku w prote\u015bcie przeciw inwazji na Czechos\u0142owacj\u0119, Krystyna Kersten uwa\u017cana by\u0142a za dysydentk\u0119. Wtedy te\u017c legitymacj\u0119 odda\u0142 <a href=\"http:\/\/tematy.wyborcza.pl\/B\/2077,Bronislaw-Geremek\">Bronis\u0142aw Geremek<\/a>, Jerzy Jedlicki i prof. \u0141epkowski&#8221; &#8211; przypomnia\u0142 prof. Friszke.<\/p>\n<p>Dodaje, \u017ce w latach 70. by\u0142a zwi\u0105zana z kr\u0119gami wywodz\u0105cymi si\u0119 z PZPR, ale szukaj\u0105cymi drogi do \u015brodowisk opozycji: KOR-u i Towarzystwa Kurs\u00f3w Naukowych, z kt\u00f3rym by\u0142a szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zana poprzez m\u0119\u017ca. &#8220;By\u0142 to dla uczonej czas budowania podstaw historii politycznej Polski powojennej&#8221;.<\/p>\n<p>Zdaniem prof. Friszkego, te starania zacz\u0119\u0142y przynosi\u0107 efekty w latach 1980-1981, kiedy Krystyna Kersten by\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowniczk\u0105 &#8220;Tygodnika Solidarno\u015b\u0107&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Wtedy &#8211; wspomnia\u0142 &#8211; zamie\u015bci\u0142a tam kilka bardzo wa\u017cnych tekst\u00f3w, m.in. korekt\u0119 ksi\u0105\u017cki o PKWN-ie, a tak\u017ce bardzo wa\u017cny tekst o zbrodni kieleckiej w roku 1946. Wtedy te\u017c, w 1981 r., napisa\u0142a pierwsz\u0105 syntetyczn\u0105 histori\u0119 PRL-u, tzn. pierwszego dziesi\u0119ciolecia powojennej Polski i ta ksi\u0105\u017cka mia\u0142a by\u0107 wydrukowana na Bo\u017ce Narodzenie roku 1981 w <em>Tygodniku Solidarno\u015b\u0107<\/em>. No, i oczywi\u015bcie podzieli\u0142a los <em>Tygodnika<\/em>&#8221; &#8211; opowiada\u0142.<\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017cka ta &#8211; powiedzia\u0142 prof. Friszke &#8211; wysz\u0142a p\u00f3\u017aniej w podziemiu w roku 1982 i zapocz\u0105tkowa\u0142a bardzo wa\u017cny okres dzia\u0142alno\u015bci Krystyny Kersten w drugim obiegu wydawniczym; profesor nale\u017ca\u0142a do najwa\u017cniejszych autor\u00f3w drugiego obiegu.<\/p>\n<p>I tutaj szczeg\u00f3lnie &#8211; zaznaczy\u0142 prof. Friszke &#8211; &#8220;trzeba wymieni\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 <em>Narodziny systemu w\u0142adzy<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a wynikiem wielu lat pracy, m.in. bada\u0144 dotycz\u0105cych ostatniego okresu II wojny \u015bwiatowej, relacji mi\u0119dzy mocarstwami, analizy dokument\u00f3w \u017cycia politycznego, kt\u00f3re pokazywa\u0142y budowanie systemu w\u0142adzy komunistycznej w Polsce&#8221;. Podobnie wielkim wydarzeniem i bardzo istotnym dzie\u0142em by\u0142a jej ksi\u0105\u017cka o Ja\u0142cie wydana w roku 1989.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug prof. Friszkego, Krystyna Kersten dba\u0142a, by pisanie historii nie stanowi\u0142o przed\u0142u\u017cenia pogl\u0105d\u00f3w politycznych czy ideologicznych. &#8220;Nie zamienia\u0142a historyka w s\u0119dziego lub prokuratora, mimo \u017ce nale\u017ca\u0142a do inicjator\u00f3w bada\u0144 nad problemami trudnymi, zw\u0142aszcza relacjami polsko-\u017cydowskimi, o czym \u015bwiadczy wydana na pocz\u0105tku lat 90. ksi\u0105\u017cka <em>Polacy. \u017bydzi. Komunizm<\/em>, zawieraj\u0105ca bardzo wa\u017cne analizy&#8221;.<\/p>\n<p>Krystyna Kersten &#8211; m\u00f3wi\u0142 prof. Friszke &#8211; opiekowa\u0142a si\u0119 m\u0142odymi badaczami, kt\u00f3rzy zajmowali si\u0119 tematyk\u0105 mniejszo\u015bci. &#8220;By\u0142 to nie tylko wyraz jej zainteresowa\u0144, ale spos\u00f3b patrzenia na polsko\u015b\u0107 jako na pluralizm, jako na polsko\u015b\u0107 wielobarwn\u0105&#8221; &#8211; powiedzia\u0142.<\/p>\n<p>Kersten zmar\u0142a w czwartek po d\u0142ugiej i ci\u0119\u017ckiej chorobie. Mia\u0142a 77 lat.<\/p>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>\u0179r\u00f3d\u0142o: Polska Agencja Prasowa, 16.08.2008, za portalem Nauka w Polsce, <a href=\"https:\/\/naukawpolsce.pap.pl\/aktualnosci\/news,146955,prof-friszke-kolejna-wielka-strata-w-srodowisku-historykow-polskich.html\">Link do \u017ar\u00f3d\u0142a<\/a>.<\/small><\/p><\/blockquote>\n<hr align=\"center\" width=\"100%\" \/>\n<h2 id=\"6\">Krystyna Kersten (1931\u20132008)<\/h2>\n<h5>Marian Turski<\/h5>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-838 alignright\" src=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-May_Krystyna_337.jpg\" alt=\"\" width=\"344\" height=\"518\" srcset=\"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-May_Krystyna_337.jpg 344w, https:\/\/fundacja.kerstens.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08-May_Krystyna_337-199x300.jpg 199w\" sizes=\"auto, (max-width: 344px) 100vw, 344px\" \/>\u201eMy wszyscy z\u00a0Niej\u201d \u2013 powiedzia\u0142 mi o\u00a0Krystynie Kersten jeden z\u00a0jej uczni\u00f3w, dzi\u015b znany historyk ju\u017c \u015bredniego pokolenia. Jeden z\u00a0tych, kt\u00f3rzy poznali prace Kerstenowej, wydane w\u00a0podziemnym obiegu, a\u00a0kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali dosta\u0107 si\u0119 na seminarium prowadzone przez Ni\u0105 w presti\u017cowej Szkole Nauk Spo\u0142ecznych przy PAN.<\/p>\n<p>\u201eMy wszyscy z\u00a0Niej\u201d \u2013 poniewa\u017c, jak w\u00a0narciarstwie, Krystyna by\u0142a t\u0105, kt\u00f3ra zak\u0142ada\u0142a \u015blad, kt\u00f3ra mia\u0142a odwag\u0119 badania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, a\u00a0tak\u017ce posiad\u0142a sztuk\u0119 stosowania rygor\u00f3w naukowych na obszarze \u2013 w\u00a0swoim czasie \u2013 historii koncesjonowanej.<\/p>\n<p>Jak wiadomo, dziewi\u0119\u0107 lat temu wskutek tragicznej choroby Krystyna przerwa\u0142a swoj\u0105 \u015bwietn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 naukow\u0105. W\u00a0ci\u0105gu tej dekady upublicznione zosta\u0142y, na nieznan\u0105 przedtem skal\u0119, materia\u0142y archiwalne. Jak do tej pory, nie podwa\u017caj\u0105 bynajmniej ustale\u0144 historycznych Kerstenowej. Zar\u00f3wno dzi\u0119ki jej intuicji badawczej, jak i\u00a0metodzie, kt\u00f3r\u0105 okre\u015bli\u0142bym jako zdolno\u015b\u0107 do empatii.<\/p>\n<p>Historia, jak\u0105 uprawia\u0142a Krystyna Kersten, to by\u0142a historia bez nienawi\u015bci. Chcia\u0142a zrozumie\u0107 obie strony, w\u00a0odr\u00f3\u017cnieniu od historyk\u00f3w \u201ez\u00a0klapkami\u201d, kt\u00f3rzy przyznaj\u0105 racj\u0119 jednej tylko stronie. Przypomnie\u0107 tu warto zdanie Kerstenowej ze wst\u0119pu do <em>Narodzin systemu w\u0142adzy<\/em>:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;\">\u201e&#8230;Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jeden patriotyzm by\u0142 prawdziwy, a\u00a0drugi fa\u0142szywy? \u017be z\u00a0m\u0142odych ludzi, cz\u0119sto pochowanych obok siebie na cmentarzu, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas padli po obu stronach, tylko jeden by\u0142 \u00bbdobrym Polakiem\u00ab? \u017be racje ideowe tych, kt\u00f3rzy w\u0142adz\u0119 tworzyli w\u00a0imi\u0119 etosu lewicy, by\u0142y lepsze od racji tych, kt\u00f3rzy j\u0105 zwalczali, tkwi\u0105c nieraz w\u00a0kr\u0119gu ideologii tradycyjnie okre\u015blanej jako prawicowa? Albo odwrotnie\u201d.<\/p>\n<p>Krystyna Kersten by\u0142a dwukrotnie laureatk\u0105 Nagrody Historycznej POLITYKI, a\u00a0potem przez kilkana\u015bcie lat jurorem tej\u017ce nagrody. Smutno, \u017ce ju\u017c Jej nie ma.<\/p>\n<blockquote class=\"maincontent_blockquote\"><p><small>\u0179r\u00f3d\u0142o: <em>Polityka,<\/em> nr 29 (2663), 19.07.2008, s. 94 <a href=\"http:\/\/archiwum.polityka.pl\/art\/krystyna-kersten-19318211;2008,356078.html\">Po\u017cegnanie<\/a><\/small><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Krystyna Kersten pochowana w Warszawie W \u015brod\u0119 na Cmentarzu P\u00f3\u0142nocnym w Warszawie po\u017cegnano wybitn\u0105 historyk dziej\u00f3w najnowszych, badaczk\u0119 historii&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-827","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=827"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":842,"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/827\/revisions\/842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/fundacja.kerstens.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}