Pasta jest do\u015b\u0107 s\u0142ynna, chocia\u017c profesor Kersten jest bardziej s\u0142ynny. To chyba taka incydentalna sytuacja, bo on jest rzeczywi\u015bcie s\u0142ynny z czego\u015b innego ni\u017c z pasty, i bardzo dobrze. On tutaj przebywa\u0142, zaj\u0119cia prowadzi\u0142 swoje na UMCS-ie na historii, mieszka\u0142 w Domu Zaocznego Studenta obok akademik\u00f3w, nie wraca\u0142 do Warszawy za ka\u017cdym razem, z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w mu si\u0119 nie chcia\u0142o, mia\u0142 du\u017co zaj\u0119\u0107, natomiast on ten pomys\u0142 tutaj jak gdyby przywi\u00f3z\u0142 do Lublina, poniewa\u017c on by\u0142 ju\u017c w Warszawie u\u017cywany. <\/p>\n
Kersten funkcjonowa\u0142 przede wszystkim w Warszawie, a nie w Lublinie. On przyje\u017cd\u017ca\u0142 i w okresie przed \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d, i w okresie tej pierwszej \u201eSolidarno\u015bci\u201d prowadzi\u0142 zaj\u0119cia na uczelni. <\/p>\n
Czasami przywozi\u0142 du\u017co ksi\u0105\u017cek, czasami st\u0105d zabiera\u0142 rzeczy \u2014 tu chodzi\u0142o o tego typu wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Poza oczywi\u015bcie rozmowami \u2014 przede wszystkim u niego w hotelu, nie na wyk\u0142adach.<\/p>\n
On t\u0119 receptur\u0119 \u2014 r\u00f3\u017cnie mo\u017cna to nazywa\u0107 \u2014 spos\u00f3b na robienie farby jak najmniejszym kosztem i z jak najmniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 farby w tym\u017ce, co potem si\u0119 farb\u0105 nazywa, wynalaz\u0142. To, czy sam to wynalaz\u0142, to jest inna kwestia, tego nie wiem, bo r\u00f3\u017cnie bywa, natomiast nie s\u0142ysza\u0142em z Warszawy od ludzi jakichkolwiek informacji o kim\u015b innym. W\u0142a\u015bnie jednoznacznie ta wersja \u201eKr\u00f3l Komfort\u201d \u2014 albo \u201eLord\u201d, albo \u201eKr\u00f3l\u201d \u2014 zawsze funkcjonowa\u0142a z nim, ju\u017c tak teraz patrz\u0105c po tych wszystkich latach, wi\u0119c to raczej jest prawda. Jest prawd\u0105, \u017ce kto\u015b, kto jest profesorem historii, zajmuje si\u0119 powiedzmy siedemnastowiecznym okresem w Polsce na przyk\u0142ad, mo\u017ce te\u017c co\u015b \u015bwietnego dokona\u0107 w kompletnie innej dziedzinie i co\u015b takiego, co zosta\u0142o spopularyzowane i by\u0142o u\u017cywane praktycznie w ca\u0142ej Polsce. To b\u0142yskawicznie si\u0119 rozpowszechni\u0142o. <\/p>\n
Wszyscy wiedzieli, jak\u0105 past\u0119 \u201eKomfort\u201d kupi\u0107, \u017ce musi by\u0107 \u015bwie\u017ca. Je\u017celi nie jest \u015bwie\u017ca, jak wysycha, to si\u0119 robi\u0105 kryszta\u0142ki, one s\u0105 twarde i one sito tn\u0105. Je\u017celi nie jest \u015bwie\u017ca, to trzeba j\u0105 rozcie\u0144czy\u0107, tak \u017ceby kryszta\u0142y si\u0119 rozpu\u015bci\u0142y. Ewentualnie mo\u017cna przez co\u015b przemieli\u0107 lub utrze\u0107. Natomiast ca\u0142a sprawa polega\u0142a na tak zwanej oszcz\u0119dno\u015bci, \u017ce dziesi\u0119\u0107 procent farby i pasta \u201eKomfort\u201d, kt\u00f3ra si\u0119 \u015bwietnie miesza z farb\u0105, dawa\u0142a, \u017ce sto procent dalej jest prawie czarne. <\/p>\n
To by\u0142y takie puszeczki. Mo\u017cna by\u0142o do jednej puszki takiego \u201eKomfortu\u201d doda\u0107 jedn\u0105 tak\u0105 plakat\u00f3wk\u0119, kt\u00f3re by\u0142y wtedy w sprzeda\u017cy w tubkach takich, i z tego zrobi\u0107 w miar\u0119 sensown\u0105 farb\u0119 do sitodruku. Konsekwencje to jest w og\u00f3le inna sprawa, czyli jak d\u0142ugo to b\u0119dzie czytelne \u2014 to s\u0105 ju\u017c bardzo r\u00f3\u017cne takie niuanse. Na przyk\u0142ad [z jednej farby] druk po miesi\u0105cu [m\u00f3g\u0142 by\u0107] ju\u017c nieczytelny, a [z innej] bardzo d\u0142ugo wytrzyma. Natomiast ile z tego mo\u017cna wydrukowa\u0107? To tak trudno powiedzie\u0107. To s\u0105 kwestie techniczne. Mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza czcionka lub mniejsza, czyli otwory mog\u0105 by\u0107 wi\u0119ksze lub mniejsze, wi\u0119c wi\u0119cej przejdzie przez to lub mniej, tak \u017ce [zale\u017cy] kto co drukowa\u0142. Wtedy drukowano wszystko jak najmniejsze, \u017ceby oszcz\u0119dzi\u0107 przede wszystkim na papierze. To by\u0142 deficyt totalny w tym kraju, w\u0142a\u015bnie papier, a farby zawsze mo\u017cna z czego\u015b zrobi\u0107. Na przyk\u0142ad w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej robiono z buraka wszystko do jedzenia. Farb\u0119 te\u017c pewnie mo\u017cna zrobi\u0107 prawie ze wszystkiego, natomiast papieru niestety nie da si\u0119 w takich warunkach cha\u0142upniczych zrobi\u0107. I to by\u0142 podstawowy zawsze problem, w zwi\u0105zku z tym robiono wydruki jak najdrobniejsze, takie petitki i powodowa\u0142o to przy tego rodzaju farbie, \u017ce ma\u0142o to by\u0142o czytelne.<\/p>\n
relacja z 2011 r.\n<\/p>\n